Studiewijzer 2021/2022

Globale inhoud

In dit college maken we kennis met een aantal fascinerende objecten in het heelal en leren deze kwalitatief en kwantitatief te beschrijven en begrijpen. We bestuderen afstanden, snelheden en krachten in het heelal. We kijken achtereenvolgens naar planetenstelsels, sterren, zwarte gaten, melkwegstelsels, en het heelal als geheel.

Daarbij komen aan de orde:

elektromagnetische straling
het meten van afstanden en snelheden in het heelal
baanbeweging
zwaartekracht
de wetten van behoud van energie, impuls en impulsmoment,
het meten van de massa's van sterren en planeten
relativistische beweging, donkere materie en donkere energie
en tenslotte de uitdijing, oorsprong en toekomst van het heelal

Het college wordt ondersteund door een werkcollege waar wordt geoefend voor het tentamen, en als het weer het toelaat 's avonds een practicum in het Anton Pannekoek Observatorium op het dak van het bètagebouw. Daar doen we met digitale detectoren achter kleine telescopen metingen aan een hemellichaam die we vervolgens analyseren om iets van de fysica van het hemellichaam te achterhalen. De keuze van het hemellichaam hangt af van de astronomische omstandigheden en verschilt dus per jaar.

Studiemateriaal

Literatuur

D.C. Giancoli, 'Physics for Scientists and Engineers with Modern Physics', Pearson New International Edition, ISBN 1447965280, Pearson Higher Education, 2013.
Aanbevolen: B.W. Carroll en D.A. Ostlie, 'An introduction to modern astrophysics', Addison Wesley/Pearson Education.

Syllabus

'Licht en zwaartekracht in het heelal'.

Practicummateriaal

Canvas handleiding voor practicum (verplicht voor eerstejaarsstudenten NS en WN)

Overig

Canvas handleidingen voor schrijven werkstuk en practicum.

Leerdoelen

Heeft de student elementaire kennis van, en basaal inzicht in de opbouw van het heelal en het gedrag van licht en zwaartekracht daarin.
Kan de student de vaardigheden geleerd bij Calculus en Klassieke Mechanica en Speciale Relativiteitstheorie op meer complexe onderwerpen en situaties toepassen.
Kan de student eenvoudige sterrenkundige waarneemtechnieken met behulp van moderne apparatuur uitvoeren en kan een theoretisch concept uit het voorgaande toepassen op een zelf gedane waarneming.

Onderwijsvormen

Hoorcollege
Werkcollege
(Computer)practicum
voor de eerstejaars Natuur- en sterrenkunde en Wis- en natuurkunde studenten verplicht practicum en literatuurwerkstuk. Beide laatste onderdelen worden zowel bij Sterrenkunde 1 als bij vak Academische Vaardigheden en Tutoraat (AVT) begeleid. Zie voor meer detailinformatie de uitgebreide studiewijzers van beide vakken op de Blackboardpagina's.

Het onderwijs bestaat uit hoorcollege, werkcollege, avondpracticum en veel zelfstudie; de tutorbijeenkomsten en het practicum hebben beide aanwezigheidsplicht voor eerstejaarsstudenten NS en WN. Aanwezigheid bij de hoor- en werkcolleges wordt sterk aanbevolen. De werkcolleges behandelen toepassingen van de stof van de hoorcolleges in de vorm van vraagstukken en vormen een zeer goede voorbereiding voor het tentamen.

Huiswerkopdrachten staan in de syllabus en worden behandeld tijdens de werkcolleges. Ze worden niet nagekeken of becijferd en hoeven dus niet ingeleverd te worden

Verdeling leeractiviteiten

Dit college is 6EC en neemt voor de nominale student dus de helft van de studielast van het blok op, ofwel 168 uur. Dat wil zeggen dat je er gemiddeld ruim 20 uur per week aan moet besteden. De meeste studenten weten niet hoe dat moet, en de meest voorkomende oorzaak van zakken voor dit vak is niet gebrek aan intelligentie, maar gebrek aan inzet en studievaardigheid. Daarom geef ik hieronder een analyse van hoeveel tijd je waaraan moet besteden voor dit vak. Die schattingen zijn gebaseerd op reële waarnemingen van docenten en studenten die het vak in het verleden succesvol, maar met enige moeite, afsloten (d.w.z. uitgezonderd de studenten die wegens genialiteit met minder toe konden of die zelf aangaven zich onvoldoende te hebben ingezet).

cursuscomponent	onderdeel	aantal	uren/ stuk	uren subtotaal	uren totaal
practicum	intro+waarnemen+uitwerken	1	2+3+2	7
	bewerken data	1
					15
hoorcollege	colleges	14	2	28
	voorbereiden+uitwerken	14	1.5	21	49

vraagstukken	werkcollege	1	2	28
	vraagstukken huiswerk	1	3	39	67

toetsvoorbereiding	tussentoets	1	4	4
	tentamen	1	12	12	16

TOTAAL					147

Je ziet dat het aantal uren aardig uitkomt op het nominale getal dat voor een 6EC college staat. De gevraagde inzet is dus echt menens: je voorgangers hebben ervaren dat dit nodig is om het vak te halen. Een aantal zaken zullen je wellicht opvallen, maar ik wijs er toch expliciet op, voor de zekerheid:

Zelfwerkzaamheid is essentieel: je ziet dat slechts iets meer dan 1/3 van de tijd contacturen zijn. De rest is tijd die je er zelf thuis of in de studiecentra in moet steken. Tip: samen vraagstukken maken is zeer leerzaam, dus toegestaan en zelfs aangeraden (als dan maar iedereen ook echt actief meedenkt!)
Voorbereiden en uitwerken colleges: dit is geen luxe. Ik behandel niet alle stof op college, dus je moet zelf het dictaat doorlezen en aan de hand van je aantekeningen of de sheets kijken of je het gesnapt hebt; stel vragen indien niet!
Werkcolleges: neem je huiswerk serieus! Je ziet dat zelfs voor de helft van een werkblad dat je thuis moet doen 3 uur staat. Dat is natuurlijk inclusief nazoeken van dingen in je dictaat, maar het betekent dat je voor een probleem al gauw een uur moet nemen. Geef het dus niet op als je na 5-10 minuten nog niet weet hoe het aan te pakken. Ook daarom helpt het een studiegroepje te vormen en samen te werken. De problemen zijn eerder zoals het zaterdagcryptogram in de krant dan zoals een middelbare-schoolsommetje.
Toetsvoorbereiding: je ziet dat hier relatief weinig tijd voor staat. Die tijd heb je ook niet, gegeven je andere verplichtingen in de tentamenweek. Dit gaat natuurlijk alleen als je tijdens het blok die 20 uur per week ook echt maakt, anders stapelt het werk zich op tot vlak voor het tentamen en is het te laat.
Weekschema: als je kijkt naar het reguliere schema per week dan zie je dat 2 colleges en 2 werkcolleges je 8 contacturen en 9 zelfwerk-uren kosten, ofwel 17 uur. De rest zit in practicum. Omdat dit onderdeel pas na Kerst (poster over practicumresultaten in maart) hoeft te worden ingeleverd kun je een deel van dat werk uitstellen om de last in het blok te verlichten indien nodig.
Pieklasten: vanwege de specifieke practicum- en toetsmomenten is de last natuurlijk onvermijdelijk niet helemaal hetzelfde in elke week, je moet zelf een beetje daarin plannen want je kent bij het begin van het blok alle deadlines. Als docenten letten we erop dat we de pieken van de verschillende vakken niet op elkaar leggen. Mocht je toch samenvallen van deadlines voor verschillende vakken constateren, laat dat dan weten, dan proberen we dat beslist aan te passen.
Ten slotte: deze verdeling is een goede maar gemiddelde indicatie. Leerstijlen verschillen, dus je kunt de verdeling van de tijd aanpassen aan je eigen stijl en behoeften.

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

Van elke student wordt actieve deelname verwacht aan het onderwijsonderdeel waarvoor hij staat ingeschreven. Een student die de eerste twee werkcolleges van een lesblok geen gebruik maakt van de werkcolleges, zal administratief uit de werkcollegegroep verwijderd worden. Een verzoek opnieuw ingeschreven te worden bij de werkcolleges kan ingediend worden bij de opleidingscoördinator.
Als een student door overmacht niet aanwezig kan zijn bij een verplicht onderdeel van het onderdeel, dient hij dit zo snel mogelijk schriftelijk te melden bij de betreffende docent. De docent kan, eventueel na overleg met de studieadviseur, besluiten om de student een vervangende opdracht op te leggen.
Het is niet toegestaan om verplichte onderdelen van een onderdeel te missen als er geen sprake is van overmacht.
Bij kwalitatief of kwantitatief onvoldoende deelname, kan de examinator de student uitsluiten van verdere deelname aan het onderdeel of een gedeelte daarvan. Voorwaarden voor voldoende deelname worden van te voren vastgelegd in de studiewijzer.
Ter uitbreiding van de bovenstaande regels geldt voor de vakken in het eerste semester van het eerste jaar dat een student bij minimaal 80% van de werkcolleges aanwezig dient te zijn. Bovendien moet worden deelgenomen aan eventuele tussentoetsen en verplicht gesteld huiswerk. Als niet aan deze verplichting is voldaan, wordt de student uitgesloten voor de herkansing van het bijbehorende vak. Studenten in het Dubbele Bachelor programma Wis- en Natuurkunde zijn vrijgesteld van deze plicht. In geval van persoonlijke omstandigheden, zoals in OER-A Artikel A-6.4 omschreven, wordt in overleg met de studieadviseur een afwijkend studieplan gemaakt.

Aanvullende eisen voor dit vak:

Aanwezigheid bij het practicum is een vereiste om voor AVT te slagen. Het practicum wordt voor studenten bachelor NS en dubbele bachelor WN begeleid tijdens Sterrenkunde 1 (waarnemingen en uitwerking data) en Tutoraat (maken poster) en is verplicht voor deze studenten.

Toetsing

Onderdeel en weging	Details
Eindcijfer
1 (100%) Deeltoets
Vraag 1
Vraag 2
Vraag 3
Vraag 4
Vraag 5
Vraag 6
Vraag 7
Vraag 8
Vraag 9
Vraag 10
Vraag 11
Vraag 12
Vraag 13
Vraag 14
Vraag 15

In dit schema zijn de verschillende toetsonderdelen opgenomen en het bijbehorende gewicht. Bij het missen van een deadline zal geen cijfer worden toegekend. Datum, plaats en tijdstip van een eventuele herkansing wordt in nader overleg bepaald en is in elk geval alleen mogelijk wanneer de deadline met een geldige en zwaarwegende reden is gemist; hetzelfde geldt voor verzoeken tot uitstel van een deadline: alleen mogelijk met zwaarwegende reden.

*Voor het gewogen gemiddelde van tussentoets en afsluitend tentamen/herkansing tentamen geldt een minimum cijfer 5,5. De tussentoets telt niet mee als het tussentoetscijfer lager is dan het tentamencijfer. Het afsluitend tentamen en de herkansing gaan over alle stof.

** zie Canvas AVT voor feitelijke datum.

***Omdat practicum pas eindigt na blok 2 en ook begeleid wordt tijdens tutoraat worden de cijfers voor dit onderdeel in blok 5 bij Academische Vaardigheden en Tutoraat (AVT) gegeven.

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

Weekplanning

Hieronder vind je het globale studieschema waarin per college staat welke stof behandeld wordt. Voor elk college staat aangegeven over welk deel van het dictaat het gaat. Het is sterk aan te raden dit vooraf door te lezen, want op college wordt niet alle stof behandeld, maar vooral de zaken die conceptueel het lastigst zijn. Als je andere dingen verduidelijkt wilt hebben kan dat altijd, maar je moet er dan om vragen en het dus vooraf weten.

College	datum	onderwerp	Syllabus Hst.
1	ma 29 okt	Inleiding, schalen, heelal	Proloog, 1
2	wo 31 okt	Plaatsbepaling, licht	2, 3.1
3	ma 5 nov	Zwartlichaamstraling, magnituden	3.2-3.3
4	wo 7 nov	Spectraallijnen, sterfysica, doppler	3.4-3.7
5	ma 12 nov	Wetten van Kepler en Newton	4.1
6	wo 14 nov	Vectoren, uitproduct, draaiing	4.2
7	ma 19 nov	Afleiding Keplerbanen	4.3
8	wo 21 nov	Dubbelsterren, raketten, exo-leven	5.1-5.4
9	ma 26 nov	Stervorming, gravitatieballet	5.5-5.7
10	wo 28 nov	Pulsars, röntgendubbelsterren, energiebehoud	6.1-6.2
11	ma 3 dec	Relativistische beweging	6.3-6.5
12	wo 5 dec	Melkwegstelsels, clusters, uitdijend heelal	7-8
13	ma 10 dec	Kosmologie	8 vervolg
14	wo 12 dec	Afwerken stof en Vragenuur
	n.t.b.

Rooster

Het rooster van dit vak is in te zien op DataNose.

Aanvullende informatie

Aanbevolen voorkennis: VWO; calculus, klassieke mechanica en speciale relativiteitstheorie uit periode 1.

Dit vak heeft een Canvassite. Hier vind je de noodzakelijke aanvullende informatie, zoals de groepsindeling van de werkcolleges, de opdrachten, informatie over en groepsindeling bij practicum. Bekijk de Canvas-site dus met grote regelmaat!

Verwerking feedback studenten

Hieronder vind je de aanpassingen in de opzet van het vak naar aanleiding van de vakevaluaties.

Contactinformatie

Coördinator

Rasjied Sloot MSc

Eigenaar	Bachelor Natuur- en Sterrenkunde (joint degree)
Coördinator	Rasjied Sloot MSc
Onderdeel van	Dubbele bachelor Wis- en Natuurkunde, jaar 1 Bachelor Natuur- en Sterrenkunde (joint degree), jaar 1