Energietransities

Energy Transitions

Studiewijzer 2021/2022

Globale inhoud

Als centraal thema van het vak Energietransities hebben we gekozen voor elektriciteitsopwekking. Rondom dit thema wordt door de studenten een vijftal casussen uitgewerkt rondom (nieuwe) elektriciteitsopwekking in Nederland:

1. Elektriciteit uit een steenkolencentrale
2. Elektriciteit uit een windmolenpark
3. Elektriciteit uit een aardgascentrale (op basis van conventioneel en/of schaliegas)
4. Elektriciteit uit een kerncentrale
5. Elektriciteit uit zonne-energie

De studenten worden verdeeld over de verschillende casussen. Elke casus wordt belicht vanuit de volgende vier invalshoeken waarvan twee met een zwaartepunt in de gammadisciplines en twee met een zwaartepunt in de bètadisciplines:

1. Economie
2. Politiek
3. Techniek
4. Ecologie en Landschap

Hierbij wordt vanuit elk van de vier invalshoeken gekeken naar de totale keten van winning van de brandstof tot en met de omzetting hiervan tot elektriciteit. Afhankelijk van de casus en de voorkeur van de studenten kan een nadruk op winning (bijv. aardgas) of juist opwekking (bijv. kolencentrale) gelegd worden. Ter oriëntatie wordt voor de casus een historische ontwikkeling (bijv. de steenkoolwinning in Europa, of het aandeel van de totale energieproductie in Nederland door windenergie) geschetst en onderbouwd met een visualisatie. De oorsprong van de gegevens moet correct worden geciteerd, en de onderliggende gegevens moeten ook worden gedocumenteerd en opgeslagen. Hierna volgt een verdiepende fase waarin de verkregen inzichten vanuit de vier invalshoeken worden gebruikt om een standpunt te formuleren m.b.t. de bijdrage van de energievorm aan de toekomstige elektriciteitsproductie in Nederland in het algemeen, alsmede voor de verwachte toekomst van de specifieke locatie waarop de elektriciteit wordt opgewekt en/of de brandstof wordt gewonnen in de betreffende casus. Dat kan een bestaande of een nieuw te bouwen centrale en/of opwekpunt zijn. Dus bijvoorbeeld in het geval van een offshore windmolenpark: wat zal de rol van offshore windmolenparken in zijn algemeenheid zijn in de toekomstige energievoorziening in Nederland, en wat betekent dit specifiek voor een bestaand park of een nieuw te bouwen park dat de studenten beschrijven?

De studenten werken in teams van vier studenten aan een casus, waarbij elk van hen een andere invalshoek vertegenwoordigt. Het eindproduct is een verslag, waarin alle vier de invalshoeken evenredig aan bod komen.

De studenten presenteren de verschillende casussen op een eindsymposium. Per team van vier studenten wordt één gezamenlijke presentatie gegeven, waarbij alle vier de invalshoeken belicht worden.

De inhoudelijke begeleiding van de verschillende invalshoeken van de verschillende casussen wordt verzorgd door vier vakdocenten: dr. Nicky Pouw (Economie), dr. Benno Netelenbos  (Politiek), dr. Boris Jansen (Techniek) en prof. dr. Judy Shamoun-Baranes (Ecologie en landschap). Data analyse, -curatie en -visualisatie wordt verzorgd en ondersteund door dr.ir. Emiel van Loon. De procesmatige begeleiding wordt verzorgd door: dr. Anne Uilhoorn, Daniël Kooij MSc, Walter van Dijk MSc, dr. Astrid Ruiter en Thijs Loonstra MSc.

Om de studenten op weg te helpen bij het werken aan de casus worden de volgende zaken georganiseerd:

1. Interactieve (gast)colleges relevant voor de verschillende casussen en invalshoeken, alsmede om de algemene achtergrond van de energievormen te schetsen.
2. Werkgroepen o.l.v. de docenten-4 t.b.v. procesmatige begeleiding van de casussen.
3. Expertmeetings met de vakdocenten t.b.v. inhoudelijke begeleiding van de casussen.
4. Achtergrondinformatie op Canvas en via deze reader.

In voorgaande jaren werd ook altijd een meerdaagse inleidende excursie georganiseerd naar onder andere de grote bruinkoolgroeven in Garzweiler, Duitsland. Vorig jaar kon deze excursie vanwege de restricties i.v.m. maatregelen in Nederland en Duitsland t.b.v. het beheersen van de COVID-19 pandemie helaas niet doorgaan. Dit jaar is het vooralsnog wel mogelijk de excursie door te laten gaan, maar wel in een afgeslankte vorm en met de nodige restricties. In deze reader beschrijven we de excursie in de vorm waarin hij op het moment van het schrijven van deze reader gepland staat. Houd echter de aparte communicatie via e-mail en Canvas over de excursie in de gaten, want vanwege de onvoorspelbaarheid van de COVID-19 pandemie en de overheidsmaatregelen die in reactie daarop getroffen worden in Nederland en Duitsland, kunnen er onverhoopt veranderingen optreden. Hoewel de excursie een verplicht onderdeel van het programma is, zullen we vanwege de speciale omstandigheden dit jaar niemand verplichten mee te gaan. Voor degenen die niet meekunnen of mee willen wordt een alternatieve opdracht geregeld die ongeveer evenveel tijd kost om te maken als de tijdsduur van de excursie.

De stof die bij de excursie behandeld wordt is tentamenstof. Er zal voor gezorgd worden dat deze stof ook los van de excursie beschikbaar is  in de vorm van documentatie en video’s . Dit materiaal vormt ook een deel van de input voor de alternatieve opdracht voor degenen die niet meewillen of meekunnen.

Studiemateriaal

Literatuur

• Wordt via Canvas middels links aangeboden.

Syllabus

• Wordt via Canvas digitaal aangeleverd

Leerdoelen

• Studenten begrijpen de natuurwetenschappelijke concepten die ten grondslag liggen aan de winning en het gebruik van een aantal geselecteerde hernieuwbare en niet hernieuwbare energiebronnen die (potentieel) belangrijk zijn voor de huidige en toekomstige elektriciteitsopwekking in Nederland.
• Studenten begrijpen de relatie tussen de winning en het gebruik van genoemde energiebronnen, en landschapsinrichting, ecologie en landgebruik.
• Studenten begrijpen de economische aspecten rondom de ontwikkeling en toepassing van genoemde energiebronnen.
• Studenten begrijpen de rol van politieke besluitvorming op de ontwikkeling en toepassing van genoemde energiebronnen.
• Studenten zijn in staat het opgedane begrip toe te passen om het samenspel van techniek, ecologie, economie en politiek te analyseren.
• Studenten zijn in staat op basis van de in het vorige leerdoel genoemde analyse een onderbouwd standpunt te ontwikkelen m.b.t. de rol van de onderzochte energiebronnen voor de toekomstige elektriciteitsontwikkeling in Nederland.
• Studenten zijn in staat projectmatig samen te werken en de resultaten van de individuele analyses te combineren en integreren in een overkoepelend, gezamenlijk standpunt m.b.t. de rol van de onderzochte energiebron voor de toekomstige elektriciteitsontwikkeling in Nederland.
• Studenten zijn in staat de resultaten van de beschreven individuele en gezamenlijke analyses op academische wijze op te schrijven in een verslag, inclusief een visualisatie van de resultaten van de onderliggende data-analyses.
• Studenten kunnen een heldere mondelinge presentatie geven van de bevindingen zoals neergelegd in het eindverslag.

Onderwijsvormen

• Hoorcollege
• Werkcollege
• Presentatie/symposium
• Zelfstandig werken aan bijv. project/scriptie
• Zelfstudie
• Begeleiding/feedbackmoment
• (Computer)practicum
• Laptopcollege

Hoorcolleges

Er wordt een aantal (gast) hoorcolleges gegeven. Hierbij geeft een vakdocent van de UvA of een externe expert op het gebied van energie een lezing over een voor het vak relevant onderwerp, gevolgd door een interactieve discussie van de spreker met de zaal n.a.v. de lezing. Digitale aanwezigheid hierbij is niet verplicht, maar wel sterk aan te raden aangezien de behandelde stof tentamenstof is.

Werkcolleges en expert meetings

Tijdens de werkgroepen worden studenten door de docenten-4 begeleid bij het uitvoeren van de casus. De nadruk ligt hierbij op het opbouwen van de academische vaardigheden die zij bij dit vak verder moeten ontwikkelen: samenwerken, het schrijven van een verslag daarvan (zodat de gegevens verwerkt kunnen worden in de eindopdracht), en het geven van een presentatie (over het verslag van de eindopdracht).

Tijdens de expert meetings krijgen studenten per invalshoek inhoudelijke begeleiding van de vakdocent die bij de betreffende invalshoek betrokken is.

Aanwezigheid bij beide zowel de werkcolleges als de expert meetings is verplicht.

Verdeling leeractiviteiten

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

• Deelname aan veldwerk is verplicht en niet vervangbaar door opdrachten of andere cursussen.
• In geval van een practicum is de student verplicht ten minste 90% van de practicumbijeenkomsten bij te wonen en zich op deze bijeenkomsten terdege voor te bereiden, tenzij anders aangegeven in de studiewijzer van het vak. Indien de student minder dan 90% heeft bijgewoond dient het practicum opnieuw te worden gevolgd.
• In geval van werkgroepbijeenkomsten is de student verplicht tenminste 7 van elke 8 werkgroepbijeenkomsten bij te wonen en zich op deze bijeenkomsten terdege voor te bereiden, tenzij anders aangegeven in de studiewijzer. Bij meer dan 8 werkgroepbijeenkomsten geldt dat de student steeds per (deel van) 8 bijeenkomsten maximaal 1 bijeenkomst mag missen. Indien de student minder dan het verplichte aantal heeft bijgewoond, kan het vak niet worden afgerond.
  

Aanvullende eisen voor dit vak:

Aanwezigheid is verplicht bij de werkcolleges (inclusief de expert meetings). Hiervan kan er maximaal 1 gemist worden zonder consequenties in overeenstemming met het 90% criterium in OER-B. Aanwezigheid is niet verplicht bij de inleidende excursie. In het geval niet deelgenomen wordt aan de inleidende excursie is het echter wel verplicht een vervangende opdracht uit te voeren.

Naast aanwezigheid bij verplichte onderdelen, wordt tijdens het zelfstandig werken aan de casus voldoende inzet van studenten gevraagd. We gaan er vanuit dat studenten ook daadwerkelijk de onder punt 5 aangegeven uren zelfstudie/ zelfwerkzaamheid aan het vak besteden. Dit betekent ook dat studenten moeten zorgen dat ze voldoende bereikbaar zijn voor overleg met de medestudenten waarmee ze een team vormen. Indien studenten zich aan dit groepsproces onttrekken dan wel anderszins hun team benadelen door structureel te weinig tijd aan de casus te besteden, behoudt de vakcoördinator zich het recht voor genoemde student(en) van verdere deelname aan het vak uit te sluiten.

Om zwaarwegende redenen kan de coördinator besluiten een uitzondering te maken op de aanwezigheidsplicht bij de werkcolleges. In dat geval zal een vervangende opdracht uitgevoerd moeten worden (zie ook ‘Toetsing’).

Toetsing

Het tentamen is een multiple-choice tentamen dat digitaal via Testvision software zal worden afgenomen. Het bestaat uit 40 vragen. De cesuur wordt berekend op basis van een kennispercentage van 55% en compenseert voor de gokkans (d.w.z. bij een vraag met 4 antwoorden is de gokkans 25%). 

Bij de beoordeling van het eindverslag geldt dat er twee cijfers gegeven worden: een individueel cijfer voor elk van de vier studenten voor hun individuele hoofdstuk en een gezamenlijk cijfer voor alle vier de studenten voor het verslag als geheel. Beide cijfers wegen even zwaar t.o.v. elkaar (zie ook de tabel hierboven). Voor de presentatie geldt dat deze per team van vier studenten plaatsvindt die samen aan de casus gewerkt hebben en deze in principe collectief beoordeeld wordt. Bij de presentatie geldt als voorwaarde dat alle studenten aan het woord komen. De docenten behouden zich het recht voor zowel bij het gezamenlijke deel van het verslag als bij de presentaties individuele beoordelingen te geven in gevallen waarin dit naar hun oordeel nodig is om recht te doen aan grote individuele verschillen in niveau/prestatie.

Omdat data-analyse, -curatie en -presentatie een belangrijk onderdeel van de analyse van de casus vormen, wordt apart een cijfer gegeven voor correcte implementatie hiervan (zie ook de tabel hierboven). Via een laptopcollege en een hoorcollege in de eerste week van het vak zullen de vereisten hiervoor in detail besproken worden en zal hiermee geoefend worden.

Voor alle onderdelen geldt dat een minimumcijfer 5.0 behaald moet worden om het vak te halen. Daarnaast moet het gemiddelde totaalcijfer minimaal een 5.5 zijn.  

Voor een eventuele herkansing van het eindverslag en/of individuele verslaghoofdstukken kan maximaal een 6.0 worden gehaald. Het zou immers niet eerlijk zijn als voordeel gehaald kan worden uit de extra feedback bij de eindbeoordeling en de extra tijd om e.e.a. af te ronden. Wanneer niet aan de eisen van een van de tussentijdse opdrachten wordt voldaan of een deadline wordt overschreden, is het mogelijk dat het recht op herkansing geheel vervalt. In dat geval moet het vak volgend jaar opnieuw gevolgd worden.

Toetsmatrijs (studentenversie)

Studenten die het vak al eerder hebben gevolgd

Toetsresultaten zijn in beginsel 1 jaar geldig. Na verstrijken van deze termijn, d.w.z. bij een niet succesvolle herkansing, dient in principe het gehele vak opnieuw gevolgd te worden. Dit geldt ook indien een aantal deelonderdelen wel voldoende afgerond werden. Voor Energietransities geldt dat de resultaten van behaalde deelonderdelen bovenop de standaardtermijn van 1 jaar, een extra jaar geldig blijven. Dat betekent dat bij een niet succesvolle herkansing in het lopende collegejaar, in het eerstvolgende collegejaar alleen de niet-behaalde onderdelen herkanst hoeven te worden, zonder dat het vak opnieuw gevolgd hoeft te worden. Indien dit niet, of niet succesvol gebeurt, dient de student met de vakcoördinator contact op te nemen. Deze zal dan per geval bekijken of de geldigheid van (een aantal) deelresultaten verlengd kan worden, al dan niet onder aanvullende voorwaarden. Neem hiertoe in een dergelijk geval contact op met de vakcoördinator

Als een student om aantoonbare zwaarwegende redenen niet aan alle samenstellende onderdelen kant voldoen, dient deze zich voorafgaand aan het toetsingsmoment (tentamen, inleveren opdracht, inleveren paper etc.) te melden bij de studieadviseurs via studieadviseur-iis@uva.nl. In geval van aantoonbare zwaarwegende omstandigheden wordt in samenspraak met de docent gekeken of er een andere oplossing mogelijk is.

Opdrachten

In meerdere tussenopdrachten wordt naar het eindverslag toegewerkt. De tussenopdrachten worden door de werkgroepdocent van feedback voorzien, maar tellen niet mee bij de beoordeling van het eindcijfer.

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

Weekplanning

Rooster

Het rooster van dit vak is in te zien op DataNose.

Vakevaluatie afgelopen jaar

Vanaf 2013-2014 hebben we ervoor gekozen om d.m.v. onderstaande tabel de studenten meer inzicht te geven in de kwaliteitszorg. Daarom nemen we een korte weergave van de studentenevaluatie op en de daaruit voortvloeiende acties ter verbetering van het vak.

Contactinformatie

Coördinator

• dr. B. Jansen

Docenten

• dr. L.H. Cammeraat
• Walter van Dijk
• Daniël Kooij
• dr. ir. E.E. van Loon
• Thijs Loonstra
• prof. dr. J.H. van Maarseveen
• dr. B. Netelenbos
• dr. N.R.M. Pouw
• dr. Astrid Ruiter
• prof. dr. Judy Shamoun-Baranes
• Anne Uilhoorn