Evolutionair Denken

Evolutionary Thinking

Studiewijzer 2020/2021

Globale inhoud

De evolutietheorie van Darwin was een wetenschappelijke doorbraak zonder weerga, die ons wereldbeeld voorgoed heeft veranderd, maar ook talloze nieuwe vragen heeft opgeroepen. De conceptuele aardverschuiving die Darwin in gang heeft gezet ondermijnde tal van gevestigde zekerheden over wie wij zijn, of we uniek zijn, en waar we vandaan komen. Vandaag de dag, ruim 150 jaar na de publicatie van Darwins meesterwerk ‘On The Origin of Species’, zijn de implicaties van de evolutietheorie nog steeds niet allemaal te overzien.

Evolutie in biologische zin is duidelijk bepaald: de ontwikkeling van verschillende levensvormen uit elkaar in de loop van de tijd, d.w.z. afstamming met verandering. In de oorspronkelijke darwiniaanse visie berust het evolutieproces op een mechanisme dat bestaat uit drie pijlers: variatie, selectie en reproductie.

Het toepassen van het begrip evolutie door natuurlijke selectie op andere terreinen dan de biologie kan verhelderend werken, maar moet wel kritisch gebeuren. Gaat het om een proces dat aan eenzelfde mechanisme onderhevig is als de biologische evolutie? Zijn die wetmatigheden dezelfde als in de biologie? Inmiddels worden er theorieën onderzocht die bijvoorbeeld de verspreiding van cultuur evolutionair beschrijven, die het ontstaan van taal en de verwantschap tussen menselijke talen evolutionair duiden, die de psychologie op een evolutionaire leest schoeien, of die zelfs het ontstaan van onze moraliteit evolutionair willen verklaren. In dit domein worden de basisprincipes van evolutionair denken in de moderne evolutiebiologie duidelijk en wordt de vruchtbaarheid van een dergelijk evolutionair perspectief in verschillende disciplines onderzocht en met elkaar vergeleken.

Studiemateriaal

Literatuur

• Buskes, Chris. Evolutionair denken; de invloed van Darwin op ons wereldbeeld. Uitgeverij Nieuwezijds, Amsterdam, 2006. ISBN 9789057121807.

Syllabus

• Reader Evolutionair Denken

Practicummateriaal

• laptop (voor computerpracticum)

Software

• Populus (evolutiesimulatie)

Leerdoelen

• De student is in staat om uit te leggen wat de darwiniaanse evolutietheorie inhoudt.
• De student kan de rol van Mendelse genetica, moleculaire genetica en populatiegenetica spelen in biologische evolutie uitleggen en toepassen.
• De student kan uitleggen hoe sociale organisatie bij mensapen sekseverschillen in fysieke kenmerken kan verklaren.
• De student is in staat uit om te leggen hoe de mens geevolueerd is en welke eigenschappen van ons overeenkomen met meerdere mensapen.
• De student is in staat om uit te leggen op welke manier denkwijzen, methoden en technieken uit verschillende disciplines gerelateerd zijn aan evolutionair denken.
• De student is in staat complexe fenomenen die zich lenen voor een evolutionaire benadering te identificeren.
• De student is in staat te analyseren en kritisch te beschouwen of de darwiniaanse evolutietheorie uit de discipline biologie zinvol en correct wordt gebruikt in andere disciplines.
• De student kan tenminste één evolutionair verklaringsmodel en bijbehorende concepten uitleggen en toepassen op een complex fenomeen.
• De student ervaart dat evolutionaire benaderingen als ‘common ground’ tussen disciplines kunnen leiden tot nieuwe, geïntegreerde interdisciplinaire inzichten.
• De student kan analyseren en kritisch beschouwen of de darwiniaanse evolutietheorie uit de discipline biologie zinvol en correct wordt gebruikt in andere disciplines.

Onderwijsvormen

• Hoorcollege
• Werkcollege
• (Computer)practicum
• Veldwerk/excursie
• Zelfstudie
• Zelfstandig werken aan bijv. project/scriptie
• Begeleiding/feedbackmoment
• Presentatie/symposium

In de hoorcolleges van het eerste blok wordt de student bekend gemaakt met verschillende evolutionaire concepten. In het tweede blok worden deze concepten toegepast bij andere disciplines.

In de werkcolleges gaat de student hier zelf mee aan de slag in bv discussies, korte presentaties en het bespreken van de te lezen literatuur.

Het computerpracticum zal de student inzicht bieden in populatiegenetica en het belang hiervan voor het voorpellen van evolutie in natuurlijke populaties. Door met parameters van verschillende modellen te spelen, zal dit inzicht worden verkregen.

Tijdens de excursie krijgt de student inzicht in hoe verschillende populatiestructuren van mensapen. De student zal aan de hand van eigen observaties bij andere diersoorten testen of dit fenomeen wijder verspreid is.

In het essay zullen studenten adhv wetenschappelijke bronnen beargumenteren of een bepaald fenomeen evolutionair verklaarbaar is. Deze wordt door de werkgroepdocent van feedback voorzien en ook in het symposium worden verschillende essays door een filosoof geevalueerd.

Verdeling leeractiviteiten

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

• 1. In geval van werkgroepbijeenkomsten is de student verplicht tenminste 7 van elke 8 werkgroepbijeenkomsten bij te wonen, tenzij anders aangegeven in de studiewijzer. Bij meer dan 8 werkgroepbijeenkomsten geldt dat de student steeds per (deel van) 8 bijeenkomsten maximaal 1 bijeenkomst mag missen. Indien de student minder dan het verplichte aantal bijeenkomsten heeft bijgewoond, kan het vak niet worden afgerond.
• In geval van een practicum is de student verplicht ten minste 90% van de practicumbijeenkomsten bij te wonen, tenzij anders aangegeven in de studiewijzer. In geval de student minder dan 90% heeft bijgewoond dient het practicum opnieuw te worden gevolgd.

Aanvullende eisen voor dit vak:

Voor alle werkgroepen geldt een strikte aanwezigheidsplicht. Je mag maximaal 1 keer een werkgroep missen. Bij een tweede afwezigheid volgt een uitsluiting van het vak. Onder deze regel vallen alle redenen van afwezigheid, dus ook afwezigheid door bijvoorbeeld ziekte. Om aan de verplichtingen van het vak te kunnen voldoen volgt bij het missen van een werkgroep een vervangende opdracht die te vinden is op Canvas

Toetsing

Toetsmatrijs (studentenversie)

Studenten die het vak al eerder hebben gevolgd

Voor recidivisten gelden in principe dezelfde voorwaarden en toetsingsregels. Wel zijn er een aantal extra factoren om rekening mee te houden gezien de veranderingen die er in het vak Evolutionair Denken zijn opgetreden in vergelijking met voorgaande jaren.

- Voor recidivisten komen eventuele tentamencijfers uit voorgaande jaren te vervallen. Het tentamen dient dus gemaakt te worden.
- Er kan voor gekozen worden om het participatiecijfer van een eerdere keer te laten staan. Hiermee vervalt de aanwezigheidsplicht in de werkcolleges. Wanneer de participatiecijfers van 2014-15 of 2015-16 worden meegenomen, wordt een gemiddelde genomen van het participatiecijfer van deel 1 en 2. Indien hier niet voor gekozen wordt gelden dezelfde voorwaarden als voor andere studenten.
- Indien in 2015-2016 of 2014-2015 een schrijfopdracht is ingeleverd voor ED 2 kan er voor gekozen worden om het cijfer van vorig jaar te laten staan.
- Uit het jaar 2013-14, of eerder, kan het algemene essaycijfer nu als cijfer voor de schrijfopdracht blijven staan.
Indien gekozen wordt om de schrijfopdracht wel te herkansen, dan geldt het laatste cijfer.
- De domeinvakken bestaan sinds 2016-2017 weer uit één deel van 6 EC ipv twee delen van 3 EC in 2015-2016 en 2014-2015. Als een student één van de twee delen niet heeft gehaald in 2015-2016 of 2014-2015, schrijft hij of zij zich in voor het gehele vak van 6 EC en volgt alleen het onderwijs van het in te halen deel inclusief de deeltoets van dat deel. Het cijfer wordt geboekt op de oude vakcode voor 3 EC.

N.B. Als je om aantoonbare zwaarwegende redenen niet aan alle samenstellende onderdelen kunt voldoen, dien je je voorafgaand aan het toetsingsmoment (tentamen, inleveren opdracht, inleveren essay etc.) te melden bij de studieadviseurs via studieadviseur-iis@uva.nl. In geval van dergelijke omstandigheden wordt er dan in samenspraak met de docent gekeken of er een andere oplossing mogelijk is.

Inzage toetsing

Om een inzagemoment aan te vragen, kun je contact opnemen met de coördinator.

Opdrachten

Voorbereidende opdrachten werkgroepen

• Beantwoorden van een aantal vragen adhv te lezen literatuur

Computeropdracht

• Met het programma Populus wordt de verspreiding van allelen in een populatie gesimuleerd

Groepspresentatie

• Presenteren van een wetenschappelijke discussie over het toepassen van evoutionaire concepten in een vooraf gekozen discipline.

Essay

• Toepassen en uitwerken van een evolutionaire verklaing voor een bepaald fenomeen

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

Weekplanning

Rooster

Het rooster van dit vak is in te zien op DataNose.

Vakevaluatie afgelopen jaar

Vanaf 2013-2014 hebben we ervoor gekozen om d.m.v. onderstaande tabel de studenten meer inzicht te geven in de kwaliteitszorg. Daarom nemen we een korte weergave van de studentenevaluatie op en de daaruit voortvloeiende acties ter verbetering van het vak.

Contactinformatie

Coördinator

• Jelle Zandveld

Docenten

• Dajo Boog MSc
• dr. J. Zandveld
• prof. dr. S.B.J. Menken
• dr. A. Ploeger
• prof. dr. C.M. van Veelen
• dr. Jelle Zuidema
• S.Hofhuis
• B. Cornelissen