Pathofysiologie en Neurofarmacologie

Pathophysiology and Neuropharmacology

Studiewijzer 2016/2017

Globale inhoud

Tijdens de cursus wordt stilgestaan bij de wijze waarop hersenfuncties verstoord kunnen raken en hoe dit kan leiden tot diverse hersenaandoeningen. Ook wordt diep ingegaan op de farmaco-kinetische en farmaco-dynamische aspecten van geneesmiddelen: hoe en met welke snelheid verdelen geneesmiddelen zich over de verschillende lichaamscompartimenten en hoe gaan ze een interactie aan met “targets” in het centrale zenuwstelsel? Per ziektebeeld wordt ingegaan op 1) de klinische verschijnselen en diagnostiek; 2) de huidige (m.n. farmacotherapeutische) behandelingen; en 3) lopend onderzoek dat kan leiden tot beter inzicht in de etiologie en behandeling van de ziekte. Hierbij zullen enkele veel voorkomende ontwikkelingsstoornissen en psychiatrische en neurologische aandoeningen worden besproken. Onderwerpen zijn o.a.: Schizofrenie, Depressie, Dwangstoornissen, Angst, Epilepsie, Parkinson; Alzheimer en Migraine. Een ander belangrijk onderdeel van de cursus is de geneesmiddelenontwikkeling. Hiervoor maken de studenten kennis met de structuur van organische verbindingen. Zo wordt inzicht verkregen in het belang van de ruimtelijke structuur van verbindingen, die voor een belangrijk deel hun werkzaamheid als geneesmiddel bepaalt.

Studiemateriaal

Literatuur

• Psychopharmacology. Drugs, the Brain, and Behavior. J.S. Meyer & L.F. Quenzer; 2e editie (2013)
• Medicinal Chemistry, Thomas, G. 2e editie (2007)

• aanbevolen als naslagwerk: Crowe, J., & Bradshaw, T. Chemistry for the Biosciences (2e of 3e editie).

Overig

• Ook zullen (review) artikelen gebruikt worden (komen beschikbaar via Blackboard)

Leerdoelen

Doel van de cursus is om bekend te raken met de klinische en onderzoeksaspecten van enkele veel voorkomende psychiatrische en neurologische aandoeningen en welke farmacotherapieën worden toegepast en ontwikkeld om deze aandoeningen te behandelen. Ook zal de student inzicht krijgen in de scheikundige eigenschappen, werkingsmechanismes, het metabolisme en de verdeling van geneesmiddelen (m.n. neurofarmaca).

Aan het eind van het vak kan de student:

• de kernbegrippen uit de farmacokinetiek (halfwaardetijd, verdelingsvolume e.d.) onderscheiden en toepassen
• de kernbegrippen uit de farmacodynamiek (receptoraffiniteit, agonisme, antagonisme, concentratie-responsrelatie e.d.) onderscheiden en toepassen
• uitleggen welke (biologische) processen leiden tot de klinische verschijnselen van de besproken aandoeningen
• uitleggen hoe huidige (psycho)biologische onderzoeksbenaderingen inzicht verschaffen in de diverse ziektebeelden
• een samenvatting in eigen woorden geven van de gangbare farmacotherapieën en hoe die leiden tot verlichting van de klinische symptomen
• een aantal essentiële chemische eigenschappen herkennen van organische verbindingen en interpreteren en karakteriseren hoe die eigenschappen van belang kunnen zijn voor de farmacotherapeutische effectiviteit van geneesmiddelen
• de verschillende aspecten van het “research & development” van geneesmiddelen benoemen en uitleggen hoe deze worden toegepast bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen
• evalueren welke problemen kleven aan het gebruik van de beschikbare neurofarmaca en hoe naar aanleiding daarvan nieuwe geneesmiddelen zouden kunnen worden ontwikkeld.

Onderwijsvormen

• Hoorcollege
• Werkcollege
• Zelfstudie

In de eerste weken van de cursus komt de geneesmiddelenontwikkeling aan de orde. De chemische eigenschappen en de biologische activiteit van geneesmiddelen zullen behandeld worden tijdens hoorcolleges (24 uur) en twee werkcolleges (van resp. 4 en 6 uur). In deze periode zijn er ook twee vragenuurtjes. Halverwege de cursus wordt er in hoorcolleges (4 uur) en twee werkcolleges (van resp. 2 en 2-4 uur) aandacht besteed aan farmacokinetische en farmacodynamische eigenschappen van m.n. neurofarmaca. Vervolgens worden gedurende een periode van drie weken hoorcolleges (40 uur) en twee werkcolleges (à 2-4 uur) gegeven over diverse neurologische en neuropsychiatrische aandoeningen. De werkcolleges pathofysiologie worden gegeven volgens het “flipped classroom” principe. Studenten gaan, voordat het werkcollege begint, aan het werk met de stof van de afgelopen week en hebben de powerpoint presentaties en video’s ter beschikking via Blackboard. Studenten moeten aan de hand van deze stof zelfgemaakte meerkeuze vragen insturen via Blackboard. Deze vragen worden tijdens het werkcollege klassikaal behandeld met behulp van stemkastjes. Studenten overleggen tijdens het werkcollege met elkaar over de mogelijke antwoorden (peer instruction) en krijgen individueel feedback.

Verdeling leeractiviteiten

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

• Deelname aan alle practica, computerpractica, veldwerk en werkcolleges in het curriculum is verplicht en de student dient zich op deze bijeenkomsten terdege voor te bereiden.
  

Aanvullende eisen voor dit vak:

Aanvullende eisen voor dit vak:

Aanwezigheid bij de hoorcolleges wordt sterk aanbevolen. Tijdens de werkcolleges worden de theoretische aspecten van de diverse onderwerpen van de hoorcolleges toegepast met o.m. het maken van opdrachten. Hiermee zijn de werkcolleges een essentieel onderdeel ter voorbereiding op de tussentoets en de twee deeltentamens. Voor de werkcolleges geldt een aanwezigheidsplicht (zie OER). Je mag gedurende het hele vak maximaal 1 van de in totaal 6 werkcolleges missen. Ben je vaker dan 1 keer afwezig bij de werkcolleges dan wordt er geen eindcijfer geregistreerd. Er zijn geen inhaalmomenten en vervangende opdrachten voor gemiste werkcolleges.

Toetsing

Bij werkcolleges worden opdrachten gemaakt om de behandelde stof te illustreren en verwerken. Deze opdrachten worden niet apart beoordeeld, maar de behandelde stof behoort tot de tentamenstof. Er wordt tijdens de werkcolleges een actieve deelname/houding van de student verwacht. 

Alle toetsen zijn open-boek tentamens (deeltoets 1: Thomas;  tussentoets + deeltoets 2: Meyer) en bestaan uit open vragen; er komen dus geen MC vragen. De artikelen, print-outs, aantekeningen (ook niet in de boeken) e.d. zijn niet toegestaan tijdens de toetsen.

Er is één herkansingsmogelijkheid (9 januari 2017), die over de gehele studiestof gaat (zie OER). Het is niet mogelijk één onderdeel te herkansen.

Aan de herkansing kan alleen worden deelgenomen als aan minstens één van de deeltentamens is meegedaan.  Tentamens mogen niet worden meegenomen.

Inzage toetsing

De datum, het tijdstip en de locatie van het inzagemoment staan in het rooster in DataNose.

Opdrachten

Werkcollege Farmacokinetiek

• De opdrachten worden klassikaal behandeld in groepen van ongeveer 30 studenten, waarbij studenten met elkaar overleggen over de mogelijke antwoorden (peer instruction) en individueel feedback krijgen.

Werkcollege Farmacodynamica

• De opdrachten worden klassikaal gemaakt (met de hele groep) met stemkastjes. Studenten overleggen tijdens het werkcollege met elkaar over de mogelijke antwoorden (peer instruction) en krijgen individueel feedback. 

Werkcolleges Pathofysiologie

• (o.m. door studenten zelf ontwikkelde) opdrachten worden gemaakt en besproken. Voor deze opdrachten worden video-opnames (waar mogelijk), powerpoint presentaties van hoorcolleges en artikelen aangeboden via Blackboard. Aan de hand van deze stof moeten studenten voorafgaand aan het werkcollege (flipped classroom methodologie) meerkeuze vragen opstellen en insturen via Blackboard. Deze vragen worden tijdens het werkcollege klassikaal (met de hele groep) behandeld met behulp van stemkastjes. Studenten overleggen tijdens het werkcollege met elkaar over de mogelijke antwoorden (peer instruction) en krijgen individueel feedback. 

Werkcolleges “Molecule Models” en “Drug design”

• De opdrachten worden klassikaal behandeld in groepen van ongeveer 30 studenten, waarbij studenten met elkaar overleggen over de mogelijke antwoorden (peer instruction) en individueel feedback krijgen.

Onderstaande opdrachten komen aan bod in deze cursus:

•    Naam opdracht 1 : beschrijving 2
•    Naam opdracht 2 : beschrijving 1
•    ....

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene ‘Fraude- en plagiaatregeling’ van de UvA. Onder plagiaat of fraude wordt verstaan het overschrijven van het werk van een medestudent dan wel het kopiëren van wetenschappelijke bronnen (uit bijvoorbeeld boeken en tijdschriften en van het Internet) zonder daarbij de bron te vermelden. Uiteraard is plagiaat verboden. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd en streng tegen opgetreden. Bij verdenking van plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Wanneer de examencommissie overtuigd is dat er plagiaat gepleegd is dan kan dit maximaal leiden tot een uitsluiting van al het onderwijs van de opleiding voor een heel kalenderjaar. Zie voor meer informatie over het fraude- en plagiaatreglement van de Universiteit van Amsterdam.www.uva.nl/plagiaat

Weekplanning

Rooster

Eindtermen

Deze cursus draagt bij aan de volgende eindtermen van de opleiding Psychobiologie:

1) Kennis en Inzicht

De bachelor:

• 1a) kan de basisprincipes uit de vakgebieden ‘genetica en evolutie’, ‘celbiologie’, ‘biochemie’, ‘fysiologie’, ‘embryologie’, ‘anatomie’ en ‘evolutie en gedrag’ uitleggen.
• 1b) kan de ontwikkeling en werking van het brein op alle niveaus – van molecuul tot de menselijke geest – binnen Psychobiologie, voornamelijk de deelgebieden ‘perceptie tot bewustzijn’, ‘leren en geheugen’, ‘emotie’, ‘motivatie’, ‘neuroanatomie’ en ‘neurofysiologie’ uitleggen.
• 1c) kan de pathofysiologie en bijbehorende diagnostische methoden en mogelijke therapieën uitleggen.
• 1d) kan uitleggen welke onderzoekstechnieken nodig zijn voor het ontwikkelen van kennis en dat kennis nodig is voor het ontwikkelen van onderzoekstechnieken.
• 1f) kan de basisprincipes uit de beroepsethiek en wetenschapsfilosofie uitleggen.
• 1g) kan mogelijke vervolgopleidingen benoemen.
• 1h) kan uitleggen wat de bijdragen en beperkingen zijn van de kennis op elk niveau - van molecuul tot de menselijke geest - aan het wetenschapsgebied Psychobiologie.
• 1i) kan op alle niveaus de werking van het brein van dieren en mensen vergelijken.
• 1j) kan onderbouwen hoe de pathofysiologie bijdraagt aan het begrip van de ontwikkeling en werking van het brein op alle niveaus.
• 1k) kan grensverleggende ontwikkelingen in het wetenschapsgebied Psychobiologie herkennen.

2) Toepassen Kennis en Inzicht

De bachelor:

• 2a) kan onderbouwen welke onderzoekstechnieken nodig zijn om onderzoeksvragen binnen het wetenschapsgebied Psychobiologie te beantwoorden.
• 2b) kan ondersteunende disciplines zoals wis-, natuur- en scheikunde en programmeren toepassen.
• 2j) kan redeneren en argumenteren en meerdere standpunten benoemen en onderbouwen.

3) Oordeelsvorming

De bachelor:

• 3a) kan relevante literatuur verzamelen, verwerken en interpreteren.
• 3b) kan de implicaties van onderzoeksresultaten voor de maatschappij overzien.
• 3c) kan onderzoeksresultaten binnen de Psychobiologie en/of binnen een discipline- overstijgende context interpreteren.
• 3e) kan informatie analyseren aan de hand van kwaliteitscriteria en er een eigen oordeel over vormen.
• 3f) kan alternatieven en tegenargumenten overwegen bij het vormen of herzien van een oordeel.

4) Communicatie

De bachelor:

• 4b) kan een bijdrage leveren aan wetenschappelijke discussies.
• 4c) kan op basis van begrip en respect communiceren.
• 4e) kan een standpunt overbrengen.

5) Leervaardigheden

De bachelor:

• 5a) kan een zelfstandige en wetenschappelijke werkwijze en houding ontwikkelen.
• 5b) kan zich zelfstandig kennis eigen maken.
• 5c) kan nieuwe kennis integreren met aanwezige kennis en tot inzichten komen.
• 5d) kan een constructieve en synergetische manier van samenwerken ontwikkelen.
• 5g) kan feedback geven en verwerken.
• 5j) kan geleerde principes generaliseren en toepassen in een andere context.

Aanvullende informatie

Dit vak heeft een Blackboardsite. Hier vind je de noodzakelijke aanvullende informatie, zoals over de groepsindeling van de werkcolleges, de opdrachten. Bekijk de Blackboardsite dus met grote regelmaat!

Contactinformatie

Coördinator

• dr. ing. E.A. van Vliet

alle betrokken docenten (incl externe docenten):

coordinatoren: dr. E.A. van Vliet (e.a.vanvliet@uva.nl); dr. T.R. Werkman (t.r.werkman@uva.nl)

prof. dr. R.A.H. Adan, dr. C. Fitzsimons; prof. dr. L. de Haan;  prof. dr. J.A.J. den Hartog; prof. dr. J. van Horssen; prof. dr. C.G.Kruse; prof. dr. P.J. Lucassen; prof. dr. J.H. van Maarseveen; dr. A. Maassen-van den Brink; dr. W.M.C.Mulder; dr. E.A. Tolner