Wetenschapsfilosofie en Beroepsethiek

Philosophy of Science and Professional Ethics

Studiewijzer 2015/2016

Globale inhoud

Wel eens getwijfeld over of je die dierproef nu wel of niet moest doen? Ook wel eens gemerkt dat het soms onmogelijk lijkt om mensen uit te leggen wat het belang is van het gebruik van ‘rest-embryo’s’ voor wetenschappelijk onderzoek? Wat is er nou zo problematisch aan biologische verklaringen voor menselijk gedrag? En wanneer is iets nou waar?

Het zijn allemaal vragen waar je misschien al eens voor hebt gestaan en die een appèl doen op je morele houding als bioloog. In deze cursus zal je in vogelvlucht kennis nemen van belangrijke morele principes voor de beroepspraktijk van biologen. Daarnaast zal je een aantal veel voorkomende morele problemen en discussies omtrent het werken als bioloog nader bekijken, n ga je leren een dilemma systematisch te analyseren, een moreel beraad te voeren en een morele argumentatie op te zetten. Het hogere doel van deze cursus is dat je in de toekomst niet meer overrompeld zult worden door de morele aspecten van je werk en dat je handvatten mee hebt gekregen om deze problemen en vragen aan te pakken.

Leerdoelen

Kennisdoelen:

1. Herkennen van morele problemen in de beroepspraktijk

2. Het kunnen beschrijven van:

• verschillende stromingen binnen de ethiek en de kritieken daarop
• verschillende grondhoudingen ten aanzien van wie of wat er een intrinsieke waarde hebben
• verschillende grondhoudingen ten aanzien van de intrinsieke waarde van menselijke embryo’s en van ecosystemen
• definitie van de intrinsieke waarde van planten, dieren, mensen, planten en natuur
• optioneel: ‘the tragedy of the commons is’ en wat nodig is om deze tragedie te voorkomen
• de normen van wetenschap volgens Merton
• verschillende visies op verantwoordelijkheid
• de functies van beroepscodes

3. Herkennen van verschillende visies op ‘waarheid’ en ‘wetenschappelijke ontwikkeling’

4. Herkennen van holistische en reductionistische verklaringen in de levenswetenschappen

5. Herkennen en benoemen van verschillende typen drogredenen in een argumentatie

Inzichtdoelen:

1. Toepassen van verschillende normatief ethische theorieën in een gegeven casus

2. Toepassen van reductionistische en holistische verklaringen in een gegeven casus

3. Onderscheiden van moreel problematische en moreel verwerpelijke handelingen op basis van argumenten

Vaardigheidsdoelen:

1. Verdedigen van een moreel standpunt dat het jouwe niet is

2. Formuleren van een eigen oordeel op basis van argumenten, relevante feiten en een visie op de eigen morele grondhouding over:
- een gegeven casus
- een zelfgekozen casus

Toepassingsdoel: (Dublin descriptor ‘Oordeelsvorming’ bachelors)

1. In staat om relevante gegevens te verzamelen en te interpreteren op het vakgebied met het doel een moreel oordeel te vormen dat gebaseerd is op het afwegen van relevante sociaalmaatschappelijke, wetenschappelijke en ethische aspecten.

Onderwijsvormen

In dit college zal gebruik gemaakt worden van verschillende onderwijsvormen die je kennis en vaardigheden bijbrengen. Zo wordt er gebruik gemaakt van hoorcolleges, werkcolleges, films, simulatiespelen en van presentaties door medestudenten (eventueel gastcolleges door uitgenodigde gastsprekers). Daarnaast zal een dilemmatraining onderdeel uitmaken van de cursus.

Verdeling leeractiviteiten

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

• Deelname aan alle practica, computerpractica, veldwerk en werkcolleges in het curriculum is verplicht en de student dient zich op deze bijeenkomsten terdege voor te bereiden.
  

Aanvullende eisen voor dit vak:

Toetsing

Opdrachten

Onderstaande opdrachten komen aan bod in deze cursus:

•    Naam opdracht 1 : beschrijving 2
•    Naam opdracht 2 : beschrijving 1
•    ....

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene ‘Fraude- en plagiaatregeling’ van de UvA. Onder plagiaat of fraude wordt verstaan het overschrijven van het werk van een medestudent dan wel het kopiëren van wetenschappelijke bronnen (uit bijvoorbeeld boeken en tijdschriften en van het Internet) zonder daarbij de bron te vermelden. Uiteraard is plagiaat verboden. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd en streng tegen opgetreden. Bij verdenking van plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Wanneer de examencommissie overtuigd is dat er plagiaat gepleegd is dan kan dit maximaal leiden tot een uitsluiting van al het onderwijs van de opleiding voor een heel kalenderjaar. Zie voor meer informatie over het fraude- en plagiaatreglement van de Universiteit van Amsterdam.www.uva.nl/plagiaat

Weekplanning

Rooster

Eindtermen

Deze cursus draagt bij aan de volgende eindtermen van de opleiding Psychobiologie:

1) Kennis en Inzicht

De bachelor:

• 1a) kan de basisprincipes uit de vakgebieden ‘genetica en evolutie’, ‘celbiologie’, ‘biochemie’, ‘fysiologie’, ‘embryologie’, ‘anatomie’ en ‘evolutie en gedrag’ uitleggen.
• 1b) kan de ontwikkeling en werking van het brein op alle niveaus – van molecuul tot de menselijke geest – binnen Psychobiologie, voornamelijk de deelgebieden ‘perceptie tot bewustzijn’, ‘leren en geheugen’, ‘emotie’, ‘motivatie’, ‘neuroanatomie’ en ‘neurofysiologie’ uitleggen.
• 1c) kan de pathofysiologie en bijbehorende diagnostische methoden en mogelijke therapieën uitleggen.
• 1d) kan uitleggen welke onderzoekstechnieken nodig zijn voor het ontwikkelen van kennis en dat kennis nodig is voor het ontwikkelen van onderzoekstechnieken.
• 1e) kan de kennis opgedaan bij een zelfgekozen vak uitleggen.
• 1f) kan de basisprincipes uit de beroepsethiek en wetenschapsfilosofie uitleggen.
• 1g) kan mogelijke vervolgopleidingen benoemen.
• 1h) kan uitleggen wat de bijdragen en beperkingen zijn van de kennis op elk niveau - van molecuul tot de menselijke geest - aan het wetenschapsgebied Psychobiologie.
• 1i) kan op alle niveaus de werking van het brein van dieren en mensen vergelijken.
• 1j) kan onderbouwen hoe de pathofysiologie bijdraagt aan het begrip van de ontwikkeling en werking van het brein op alle niveaus.
• 1k) kan grensverleggende ontwikkelingen in het wetenschapsgebied Psychobiologie herkennen.
• 1l) kan uitleggen dat een standpunt wordt beïnvloed door context.

2) Toepassen Kennis en Inzicht

De bachelor:

• 2a) kan onderbouwen welke onderzoekstechnieken nodig zijn om onderzoeksvragen binnen het wetenschapsgebied Psychobiologie te beantwoorden.
• 2b) kan ondersteunende disciplines zoals wis-, natuur- en scheikunde en programmeren toepassen.
• 2c) kan de empirische cyclus zelfstandig doorlopen bij het uitvoeren van een onderzoek.
• 2d) kan op een wetenschappelijke manier lopende experimenten documenteren.
• 2e) kan algemene laboratoriumvaardigheden uitvoeren.
• 2f) kan onderzoek doen met proefpersonen en relevante proefdieren.
• 2g) kan voor de psychobiologie relevante computerprogramma’s en/of programmeertalen gebruiken.
• 2h) kan ruwe data interpreteren en een geschikte (kwantitatieve) analysemethode toepassen.
• 2i) kan werken volgens algemene milieu- en veiligheidsnormen.
• 2j) kan redeneren en argumenteren en meerdere standpunten benoemen en onderbouwen.

3) Oordeelsvorming

De bachelor:

• 3a) kan relevante literatuur verzamelen, verwerken en interpreteren.
• 3b) kan de implicaties van onderzoeksresultaten voor de maatschappij overzien.
• 3c) kan onderzoeksresultaten binnen de Psychobiologie en/of binnen een discipline- overstijgende context interpreteren.
• 3d) kan de ethische aspecten van beroepsmatige omgang met levende organismen en weefsel overwegen.
• 3e) kan informatie analyseren aan de hand van kwaliteitscriteria en er een eigen oordeel over vormen.
• 3f) kan alternatieven en tegenargumenten overwegen bij het vormen of herzien van een oordeel.

4) Communicatie

De bachelor:

• 4a) kan kennis, bevindingen en standpunten in wetenschappelijk Nederlands en Engels schriftelijk rapporteren en mondeling presenteren.
• 4b) kan een bijdrage leveren aan wetenschappelijke discussies.
• 4c) kan op basis van begrip en respect communiceren.
• 4d) kan onderzoeksgegevens communiceren volgens de regels van wetenschappelijke integriteit.
• 4e) kan een standpunt overbrengen.

5) Leervaardigheden

De bachelor:

• 5a) kan een zelfstandige en wetenschappelijke werkwijze en houding ontwikkelen.
• 5b) kan zich zelfstandig kennis eigen maken.
• 5c) kan nieuwe kennis integreren met aanwezige kennis en tot inzichten komen.
• 5d) kan een constructieve en synergetische manier van samenwerken ontwikkelen.
• 5e) kan zich in een zelfgekozen deelgebied verdiepen of verbreden.
• 5f) kan zich nieuwe technische vaardigheden eigen maken.
• 5g) kan feedback geven en verwerken.
• 5i) kan reflecteren op eigen gedrag en dit gedrag desgewenst verbeteren.
• 5j) kan geleerde principes generaliseren en toepassen in een andere context.

Contactinformatie

Coördinator

• Henriëtte Bout