Studiewijzer 2015/2016

Globale inhoud

Onderwerpen college (1e week)

Principes van de taxonomie;
Methoden van classificatie, identificatie/determinatie m.b.v. sleutels, herkenning belangrijkste hoofdgroepen;
Inleiding in de belangrijkste ecosystemen van Nederland en hun kenmerkende organismen;
Adaptatie van planten en insekten aan hun milieu.

Onderwerpen excursies/veldwerk

2e week: excursies naar verschillende habitattypen: oefening in herkennen en determineren van organismen en hun aanpassingen aan milieufactoren in de duinen (temperatuur-, zout- en droogtestress), laagveengebied/water (zuurstofstress, eutrofiëring), bos (licht), heide en stuifzand (nutriëntenarmoede), zee (zout)
3e week: veldwerk Limburg. Training in verzamelen, determineren en classificeren van organismen en bodems in relatie tot gradiënten in milieufactoren in het onderzoeksgebied. In groepsverband uitvoeren van een veldonderzoeksproject.
4e week: determineren en classificeren van de in Limburg verzamelde fauna, analyseren van de gegevens (diversiteitsindices, soortenrijkdom en –abundantie en ecologische indicatorgetallen) en uitwerken tot antwoorden op een set sleutelvragen over het onderzoeksgebied.

Onderwerp practicum

Oefenen in het herkennen van belangrijke determinatiekenmerken; leren herkennen van ordes en families van insekten; kennis maken met identificatiesleutels en leren determineren van insekten en mariene organismen;
Oefenen in het herkennen van belangrijke determinatiekenmerken van hogere planten; leren herkennen van de belangrijkste plantenfamilies, met speciale aandacht voor grasachtigen; leren determineren tot op de soort met de Heukels’ Flora van Nederland.
Leren determineren van de planten en verschillende diergroepen die tijdens de veldexcursies zijn verzameld.

Studiemateriaal

Literatuur

De Heukels’ Flora van Nederland (23e editie) of de ETI App (identiek)

De Nieuwe Insectengids (Tirion Natuur, 2009) of de Insectengids van Heiko Bellmann (Kosmos Uitgevers)

Practicummateriaal

Pincet en prepareernaald (je snijset), voor het practicum.

Overig

Een stevig schrift voor aantekeningen, waarin je makkelijk in het veld kunt schrijven (een harde kaft is handig).

Potlood, om ook aantekeningen te kunnen maken als het regent.

Een minstens 10x vergrotende loep.

Goede (prettige) wandelschoenen (tijdens de duinexcursie zullen we bijv. circa 11 km wandelen).

Regenkleding (of op z’n minst een paraplu) en evt. een trui: het weer kan veranderlijk zijn.

Waterfles (of ander draagbaar drinken). N.B. als het warm is heb je extra veel vocht nodig (minimaal 1 liter)!

Lunch (voor de dagexcursies, in Limburg maken we ‘s ochtends zelf een lunchpakket klaar).

Anti-muggenmiddel met DEET: in Ankeveen kunnen bij vochtig weer massa’s knutten en muggen aanwezig zijn die zeer onaangenaam steken/bijten, DEET werkt ook preventief tegen teken, die overal (kunnen) zitten.

Verrekijker (niet verplicht, maar zeker meenemen als je er een hebt of kunt lenen!).

Camera (ook niet verplicht, maar digitale foto’s kunnen heel handig zijn als visueel geheugensteuntje).

Leerdoelen

De student leert:

Morfologische kenmerken toe te passen om ordes en families van planten en (ongewervelde) dieren in het veld en het laboratorium te kunnen determineren;
Deze identificatiekenmerken toe te passen in verschillende typen determinatiesleutels om organismen tot op de soort te kunnen determineren;
Te kiezen uit verschillende onderzoeksmethoden en -technieken om de biodiversiteit en bodem van een terrein voor verschillende doeleinden te kunnen bemonsteren en te beschrijven;
Methodes te selecteren om variatie in biodiversiteit en bodem langs een ecologische gradiënt te kunnen bemonsteren en beschrijven;
De belangrijkste ecologische milieuparameters en -stressfactoren in verschillende ecosystemen herkennen;
De morfologische, demografische en fysiologische adaptaties van de verschillende organismen aan deze stressfactoren herkennen;
De processen benoemen die bijdragen aan de vorming van een bodemprofiel in verschillende typen leefgebieden
Om kwantitatieve gegevens over biodviersiteit en bodem langs ecologische gradiënten te analyseren, ordenen en samen te vatten in de vorm van tabellen en figuren van diversiteitsindices, soortenrijkdom en –abundantie en ecologische indicatorgetallen.

Onderwijsvormen

Veldwerk/excursie
Hoorcollege
(Computer)practicum
Zelfstandig werken aan bijv. project/scriptie
Zelfstudie

Het onderwijs wordt verzorgd door docenten van de IBED-onderzoeksgroep Experimentele Plantensystematiek en medewerkers van Naturalis Biodiversity Center. In de eerste week wordt theorie gegeven in de vorm van 12 hoorcolleges en wordt geoefend in herkenning en determinatie tijdens vier dagdelen practica. In de tweede week krijgen de studenten tijdens vier dagexcursies organismen en hun aanpassingen, alsmede bodemprocessen in verschillende habitattypen gedemonstreerd. De hele derde week wordt doorgebracht in Zuid-Limburg, waar in de vorm van groepsprojecten wordt geoefend in verzamelmethoden, beschrijven van bodemprofielen en determineren van flora en ongewervelde fauna. In de vierde week wordt het verzamelde materiaal verder uitgewerkt en worden gegevens geanalyseerd en uitgewerkt.

Verdeling leeractiviteiten

Activiteit	Aantal uur
Excursie	32
Hoorcollege	16
Practicum	52
Tentamen	3
Veldwerk	40
Zelfstudie	25
Totaal 6 EC x 28 uur	168

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

Deelname aan alle (computer)practica, veldwerk en werkcolleges in het curriculum is verplicht.

Aanvullende eisen voor dit vak:

De hoorcolleges zijn niet verplicht, maar als je ze niet bijwoont zit je wel als een kip zonder kop op de practica, hetgeen voor zowel jezelf als de begeleiders verre van ideaal is. De practica, excursies en het veldwerkproject in de laatste twee weken zijn wel allemaal verplicht. Kun je om één of andere (geldige) reden niet deelnemen, bespreek dat dan van tevoren met Gerard Oostermeijer (j.g.b.oostermeijer@uva.nl, tel: 020-5257817 of 06- 13702440)

Toetsing

Onderdeel en weging	Details
Eindcijfer
70% Tentamen	Moet ≥ 5 zijn
30% Herkenningstoets	Moet ≥ 5 zijn

Opdrachten

Onderstaande opdrachten komen aan bod in deze cursus:

Naam opdracht 1 : beschrijving 2
Naam opdracht 2 : beschrijving 1
....

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: www.uva.nl/plagiaat

Eigenaar	Bachelor Biologie
Coördinator	Gerard Oostermeijer
Onderdeel van	Bachelor Biologie, jaar 1

Organismen in het Milieu