Immunologie Theorie en Practicum

Immunology Theory and Practical

Studiewijzer 2025/2026

Globale inhoud

Mensen worden ziek; dat hoort bij het leven. In het vak Immunologie theorie en practicum leer je op welke wijze het menselijke afweersysteem is opgebouwd en hoe het afweersysteem reageert op verschillende ziekteverwekkers. Wat doen antistoffen en hoe werken ze precies? Welke celtypes spelen een rol bij je afweerreacties tegen ziekteverwekkers en hoe worden ze gereguleerd? Je brengt een cellijn in kweek, je isoleert zelf antistoffen en leert verschillende technieken om immunologische effecten in kaart te brengen. Je leert hoe ziekteverwekkers in het lichaam worden herkend en hoe je de juiste afweerreactie gaat maken. Je leert hoe je door wetenschappelijk onderzoek kunt ontdekken waarom soms het afweersysteem er niet in slaagt bepaalde ziekteverwekkers onschadelijk te maken en waarom in andere gevallen het afweersysteem je eigen lichaam gaat aanvallen. De cursus vormt de eerste stap in een loopbaan als fundamenteel of klinisch toegepast immunologisch onderzoeker.

Specifieke inhoud:
Theorie    

• De mechanismen van ontsteking
• De structuur van antistof, T cel receptor en MHC
• De basis van antistof-variabiliteit
• Effector-functies van antistoffen
• Functies van B en T lymfocyten
• Antigeen-presenterende cellen
• Regulatie van lymfocytenfunctie door cytokinen
• Rol van cel-cel contact en de regulatie van de verantwoordelijke adhesiemoleculen
• Immunologische tolerantie

Practicum                   

• Steriel werken
• Bepaling eiwitconcentratie
• Bioassay
  • Bepaling antistoffen tegen biological
• Isolatie van specifieke lymfocyten
  • Scheiding van bloedcellen in subfracties
  • Scheiding van bloedcellen met behulp van antistoffen
• Proliferatie assay (theoretisch)
• Analyse FACS data met FACS Diva
• Huisstofproject
  • Celkweek
  • Zuiveren van antistoffen
  • ELISA

Studiemateriaal

Literatuur

• Janeway's Immunobiology (10th edition, Kenneth Murphy & Casey Weaver ISBN 9780393884913)

Syllabus

• Een syllabus is voor deze cursus niet nodig. Deze is vervangen door de e-learning omgeving LabBuddy (zie onder
  software)

Practicummateriaal

• Laboratoriumjas

• Labjournaal (verplicht)

Software

• LabBuddy (Chromebooks zijn aanwezig. Bij aanvang van de cursus worden login gegevens verstrekt)

• FACS Diva (Laptops inclusief software zijn bij het werkcollege aanwezig)

Overig

• - Powerpoints van de hoorcolleges verschijnen op CANVAS voordat het college is gegeven. Indien gewenst kan men dit
  zelf afdrukken. Er zullen geen hand-outs worden uitgedeeld over de colleges in verband met bevorderen
  duurzaamheid.
  - We raden we de studenten sterk aan naar de live hoorcolleges te komen, daar gebleken is dat dit enorm helpt met
  begripsvorming omtrent de immunologie en met het voldoende afsluiten van het tentamen.

Leerdoelen

• De student kan veel gebruikte immunologische technieken uitvoeren.
• De student kan basis berekeningen voor de immunologische technieken toepassen.
• De student kan de resultaten van de gebruikte immunologische technieken analyseren.
• De student kan de conclusies van de behaalde resultaten van de gebruikte immunologische technieken onderbouwen.
• De student kan de verkregen gegevens van de diverse technieken bondig in een labjournaal rapporteren.
• De student kan relevante software en bioinformatica hulpmiddelen gebruiken om immunologische data te analyseren.
• De student kan belangrijke immuundeficiënties in de mens benoemen en kan uitleggen hoe en waarom deze deficiënties zich manifesteren.
• De student kan de verschillende immunologische cellen, belangrijkste moleculaire immunologische mediatoren en basale membraangebonden receptoren van het aangeboren en verworven immuunsysteem herkennen en beschrijven.
• De student kan de basale werkingsmechanismen van het aangeboren en verworven immuunsysteem uitleggen door de onderlinge verbanden tussen de immunologische cellen, belangrijkste moleculaire immunologische mediatoren en basale membraangebonden receptoren weergeven en kan de complexe communicatienetwerken tussen genoemde cellen, mediatoren en receptoren uitleggen.

Onderwijsvormen

• Hoorcollege
• Zelfstudie
• (Computer)practicum
• Werkcollege
• Laptopcollege

Bijdrage aan het leerproces per onderwijsvorm:

Hoorcolleges

• Verdieping van kennis over immunologie.

Practicumlessen

• Ontwikkeling van technische vaardigheden in immunologische laboratoriumtechnieken door het uitvoeren van diverse experimenten.
• Stimuleren van academische en praktische vaardigheden.
• Training van documentatievaardigheden door het bijhouden van een labjournaal.

Laptopcolleges

• Vaardigheden in het analyseren van data.

Werkcolleges

• Ontwikkeling van ondersteunende vaardigheden, zoals rekenvaardigheid.

Deze onderwijsvormen dragen bij aan een breed scala aan kennis en vaardigheden, essentieel voor het leerproces.

Verdeling leeractiviteiten

Aanwezigheid

Aanvullende eisen voor dit vak:

• Er mogen maximaal 2 practica dagen worden gemist (bij afwezigheid wordt deze dag op een ander moment ingehaald of er wordt een vervangende opdracht gegeven)
• Afwezigheid dient gemeld te worden bij de practicum coördinator: c.g.m.kuijk@uva.nl
• Bij afwezigheid van één van deze onderdelen wordt dat op een ander moment in de cursus ingehaald of wordt dit in overleg met een vervangende opdracht gecompenseerd. 

Toetsing

• Een student is geslaagd voor de cursus indien het eindcijfer 5,5 of hoger is. Zowel de theoretische als de praktische onderdelen dienen minimaal met een 5 te zijn beoordeeld. Daarnaast is het verplicht dat de deeltoets van het practicum ook met minimaal een 5 wordt beoordeeld.
• Voor zowel het tentamen als de deeltoets van het practicum is er een herkansingmogelijkheid.
• Indien de student een voldoende behaalt voor het practicum, maar een onvoldoende voor de theorie, blijft de beoordeling van het practicum gedurende een jaar geldig.
• Studenten die een voldoende voor de theorie behalen maar een onvoldoende voor het practicum ontvangen, kunnen het practicum pas in het volgende studiejaar herkansen. In dit geval blijft ook het cijfer voor de theorie gedurende een jaar geldig.

Inzage toetsing

Zodra de (deel)cijfers bekend zijn is er in overleg een mogelijkheid tot inzien.

De studenten mogen tot twee weken voor het hertentamen het tentamen inzien. Maak hiervoor ruim van te voren een afspraak.

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

Weekplanning

Aanvullende informatie

Dit vak sluit aan op de inhoud van de cursus Moleculaire Celbiologie (T) (12 EC) (BW206). De leerstof van deze cursus wordt daarom als bekend beschouwd. Dit vak vormt de verplichte basis voor toetreden tot de Mastertrack Infection and Immunity.

Dit vak heeft een CANVAS site. Hier vind je de noodzakelijke aanvullende informatie, zoals de groepsindeling van de werkcolleges, de opdrachten en het rooster. Bekijk de CANVAS-site dus met grote regelmaat!

Vaccinatie tegen hepatitis-B is verplicht. Voor vragen kun je contact opnemen met: HepBvaccinatie-science@uva.nl

Contactinformatie

Coördinator

• prof. dr. S.M. van Ham

Docenten

• Prof. dr. Marieke van Ham (Vakcoördinator)
  • s.m.vanham@uva.nl
• Carlijn Kuijk (Practicum coördinator)
  • c.g.m.kuijk@uva.nl
• Irma Rensink
• Dr Theo Rispens
• Dr Anja ten Brinke