Practicum Natuur- en Sterrenkunde 2 voor BG-Na

Lab Course Physics and Astronomy 2 for BG-Na

Eigenaar	Bachelor Natuur- en Sterrenkunde (joint degree)
Coördinator	dr. C.J.M. Nellist
Onderdeel van	Bachelor Bèta-gamma, major Natuurkunde, jaar 3

Studiewijzer 2025/2026

Globale inhoud

Het Natuurkunde en sterrenkunde practicum 2 is het vervolg van het Natuurkunde en sterrenkunde practicum 1 en het Project natuurkunde/sterrenkunde 1, waarin basisvaardigheden zijn geleerd voor het uitvoeren van experimenteel onderzoek, en de cursus Data analyse en statistiek. In deze practicumserie worden complexere experimenten uitgevoerd.

Studiemateriaal

Literatuur

• Voor de cursusonderdelen practicum heb je kennis en vaardigheden opgedaan bij de cursussen Natuurkunde en sterrenkunde practicum 1, het Project natuurkunde/sterrenkunde 1  en Data analyse en statistiek nodig.

• De richtlijnen voor het bijhouden van een labjournaal en het schrijven van een werkplan en een verslag komen aan bod bij de cursus Academische vaardigheden en tutoraat. De handleiding van deze cursus zal op Canvas beschikbaar gemaakt worden. 

Syllabus

•  De respectievelijke syllabus is te vinden op Canvas en das.proglab.nl. 

Practicummateriaal

• Tijdens de uitvoering van een experiment houd je de voortgang bij in een labjournaal. Je mag gebruikmaken van het labjournaal dat je eerder in de opleiding aangeschaft hebt. Indien nodig is een labjournaal aan te schaffen op de practicumzaal. 

Software

• Voor de dataverwerking maak je gebruik van Jupyter Notebook. Hiervoor heb je een laptop met Anaconda en Visual Studio Code nodig. 

Overig

• Alle beschikbare informatie voor de cursus is verder te vinden op Canvas. 

Leerdoelen

• In samenwerking met een medestudent een afgebakend experiment opzetten en uitvoeren met gebruik van relevante literatuur, waarbij experimentele keuzes worden besproken en afgestemd tijdens gezamenlijke practicumsessies onder begeleiding van een assistent.
• Geschikte componenten selecteren en dimensioneren voor een experimentele opstelling op basis van fysische eisen en randvoorwaarden, met ondersteuning van begeleiders tijdens geplande practica.
• Verzamelde meetgegevens verwerken, analyseren en interpreteren met behulp van eerder geleerde statistische analysemethoden, met begeleiding van een assistent of docent waar nodig.
• Op een constructieve manier samenwerken met collega’s tijdens het practicum, en in dit proces feedback geven, ontvangen en effectief verwerken in experiment en verslag.
• De resultaten van experimenteel werk schriftelijk onderbouwen in een individueel verslag, waarbij tijdens geplande werksessies onder begeleiding wordt gewerkt aan het opzetten, structureren en formuleren van de tekst, en waarin de opzet, analyse en conclusies helder en gestructureerd gepresenteerd worden.

Onderwijsvormen

• (Computer)practicum
• Zelfstudie
• Begeleiding/feedbackmoment

Voor het practicumdeel ben je twee dagdelen per week op de practicumzaal aanwezig voor het uitvoeren van experimenten. De experimenten worden zoveel mogelijk in koppels uitgevoerd en zij worden begeleid door een assistent. De assistent zal regelmatig de stand van zaken met zijn groepjes doorspreken. Instructie en discussie worden waar mogelijk in een grotere groep door de assistent gefaciliteerd. Er wordt gestimuleerd om te overleggen met andere studenten die met een zelfde onderwerp bezig zijn. Van elke student wordt gedurende het gehele practicum een actieve inbreng verwacht. 

Verdeling leeractiviteiten

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

• Van elke student wordt actieve deelname verwacht aan het onderwijsonderdeel waarvoor hij staat ingeschreven. Een student die de eerste twee werkcolleges van een lesblok geen gebruik maakt van de werkcolleges, zal administratief uit de werkcollegegroep verwijderd worden. Een verzoek opnieuw ingeschreven te worden bij de werkcolleges kan ingediend worden bij de opleidingscoördinator.
• Als een student door overmacht niet aanwezig kan zijn bij een verplicht onderdeel van het onderdeel, dient hij dit zo snel mogelijk schriftelijk te melden bij de betreffende docent. De docent kan, eventueel na overleg met de studieadviseur, besluiten om de student een vervangende opdracht op te leggen.
• Het is niet toegestaan om verplichte onderdelen van een onderdeel te missen als er geen sprake is van overmacht.
• Bij kwalitatief of kwantitatief onvoldoende deelname, kan de examinator de student uitsluiten van verdere deelname aan het onderdeel of een gedeelte daarvan. Voorwaarden voor voldoende deelname worden van te voren vastgelegd in de studiewijzer.

Aanvullende eisen voor dit vak:

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

• Van elke student wordt actieve deelname verwacht aan het onderwijsonderdeel waarvoor hij staat ingeschreven. Een student die de eerste twee werkcolleges van een lesblok geen gebruik maakt van de werkcolleges, zal administratief uit de werkcollegegroep verwijderd worden. Een verzoek opnieuw ingeschreven te worden bij de werkcolleges kan ingediend worden bij de opleidingscoördinator.
• Als een student door overmacht niet aanwezig kan zijn bij een verplicht onderdeel van het onderdeel, dient hij dit zo snel mogelijk schriftelijk te melden bij de betreffende docent. De docent kan, eventueel na overleg met de studieadviseur, besluiten om de student een vervangende opdracht op te leggen.
• Het is niet toegestaan om verplichte onderdelen van een onderdeel te missen als er geen sprake is van overmacht.
• Bij kwalitatief of kwantitatief onvoldoende deelname, kan de examinator de student uitsluiten van verdere deelname aan het onderdeel of een gedeelte daarvan. Voorwaarden voor voldoende deelname worden van te voren vastgelegd in de studiewijzer.

Aanvullende eisen voor dit vak:

Aanvullende eisen

• Je bent aanwezig bij alle onderdelen van de cursus. Te laat komen of een sessie missen kan consequenties hebben voor het afronden van een onderdeel van de cursus en daarmee ook voor het afronden van de cursus.  
• Deadlines bij het practicumdeel zijn strikt en gelden ook als je een sessie hebt gemist. Bij overmacht neem je op tijd contact op met Clara Nellist en doe je een concreet verzoek voor het uitstellen van de deadline waarin je ook uitlegt wat de reden is van het verzoek. De staf beslist of het verzoek gehonoreerd wordt.
• Als je méér dan twee sessies mist van het practicumdeel, dan kun je het betreffende onderdeel niet succesvol afronden.
• En daarmee kun je ook de cursus niet afronden. Je mag wél een uitzonderingsverzoek doen voor deelname aan de herkansing van het betreffende onderdeel (zie uitzonderingsverzoek). 

Toelichting

• Als je (een deel van) een sessie mist wordt dat opgeschreven. Mocht je 1 uur tot 2.5 uur van een sessie missen, dan tellen we dat als een halve sessie gemist. Mocht je meer dan 2.5 uur of een hele sessie missen, dan tellen we dat als één sessie gemist.
• Als je (een deel van) een sessie hebt gemist dan kan dat consequenties hebben voor deelcijfers en het eindcijfer van het betreffende onderdeel omdat je kennis en/of vaardigheden mist. Consequenties van het (deels) missen van een sessie zijn voor de student.
• Als je (een deel van) een sessie hebt gemist dan overleg je met Clara Nellist wat er eventueel nog gerepareerd kan worden. Je mag je achterstand wegwerken door zelfstandig in te halen op de practicumzaal. Zelfstandig inhalen kan in overleg met de staf en op basis van beschikbaarheid. N.B. als je zelfstandig inhaalt telt de oorspronkelijke sessie nog steeds als 'gemist'. Verantwoordelijkheid voor het wegwerken van de achterstand ligt bij de student.
• Op het moment dat je meer dan twee sessies van een onderdeel hebt gemist, raden we je aan om het betreffende onderdeel wel te blijven volgen. Dit vergroot de kans dat we jouw uitzonderingsverzoek voor deelname aan de herkansing honoreren. 

Onderbouwing

We verwachten dat je aanwezig bent bij alle sessies van de cursus. Dit is nodig om de leerdoelen van de cursus te behalen.

• Het cursusonderdeel practicum heeft als leerdoelen dat studenten leren samenwerken, een experiment opzetten, uitvoeren en daarvan de resultaten analyseren en uitwerken. Kritisch nadenken met elkaar en met begeleiders speelt daarbij een belangrijke rol. Deze activiteiten worden uitgevoerd onder begeleiding van assistenten en stafleden waarbij er veel interactie met studenten en begeleiders is. Het experiment wordt afgerond met het schrijven van een verslag. Dit wordt in vier practicumsessies stap-voor-stap opgebouwd en begeleid. Dat proces wordt ook door practicumbegeleiders en -staf meegenomen in de beoordeling van academische vaardigheden. Voor het cursusonderdeel practicum is aanwezigheid op de practicumzaal een vereiste.

Uitzonderingsverzoek 

Als je méér dan twee sessies van een onderdeel mist, dan kun je het betreffende onderdeel - en daarmee ook de cursus - niet afronden. In dat geval mag je een uitzonderingsverzoek indienen voor deelname aan de herkansing van het betreffende onderdeel. Op basis van de onderbouwing (onder andere de reden van afwezigheid en het totaal aantal gemiste sessies) beslist de staf of jouw verzoek gehonoreerd wordt. 

• Het uitzonderingsverzoek moet minstens de volgende punten omvatten: 

• Wie je bent; 

• Welk experiment je hebt gedaan (alleen bij een uitzonderingsverzoek voor het practicumdeel); 

• Welke assistent je heeft begeleid; 

• Welke sessies je hebt gemist; 

• Wat daarvoor de reden was; 

• Wat je zelf hebt gedaan om je achterstand weg te werken; 

• Waarom je vindt dat je moet worden toegelaten tot de herkansing, inclusief goede onderbouwing. Leg uit waarom we voor jou een uitzondering moeten maken op de aanwezigheidsregels. 

• Het uitzonderingsverzoek kan pas ingediend worden na de laatste sessie van het betreffende onderdeel. De deadline voor het indienen van een uitzonderingsverzoek wordt minimaal een week voor de betreffende deadline gedeeld. 

• Je hoort binnen een maand na de deadline of jouw uitzonderingsverzoek wordt gehonoreerd. 

 

Toetsing

Onderdeel en weging	Details
Eindcijfer

De formele beoordeling voor het practicumdeel wordt gemaakt door de assistenten in overleg met de practicumstaf en vindt plaats op grond van de volgende punten: 

• Experimentele en academische vaardigheden: deze vaardigheden worden getoetst en beoordeeld tijdens het experimenteren. Er wordt hierbij onder andere gelet op initiatief, inzet, creativiteit, gestructureerd werken, samenwerking en de kwaliteit van de besprekingen met de begeleiders. Ook wordt in deze beoordeling de kwaliteit van het individueel bijgehouden labjournaal inclusief werkplan en analyseplan meegewogen. Als je vaak te laat bent wordt dat ook onder de beoordeling van academische vaardigheden meegewogen worden (en mogelijk ook onder andere categorieën als je daardoor delen gemist hebt zonder die adequaat in te halen). De beoordeling van de experimentele en academische vaardigheden telt voor 50% mee in het practicumcijfer en moet minimaal een 4.0 zijn. 

• Verslag: over het experiment wordt er individueel een verslag geschreven. Het eindverslag en het traject om daar naar toe te werken wordt beoordeeld en telt voor 50% mee in het practicumcijfer, en moet minimaal een 4.0 zijn (eventuele aftrek van punten voor te laat inleveren van het verslag niet meegerekend). Als er geen complete eindversie van het verslag wordt ingeleverd krijg je geen beoordeling op het verslagtraject (waarin inbegrepen de beoordeling van het eindverslag).

In onderstaande gevallen heb je het practicumdeel niet gehaald. In deze gevallen mag je deelnemen aan de herkansing. 

• Het gemiddelde van de beoordelingen experimentele en academische vaardigheden is lager dan een 4.0. 

• De beoordeling van het verslag is lager dan een 4.0. 

• Het deelcijfer voor het practicumdeel is lager dan een 5.5. 

In de herkansing bieden we je een traject aan waarin je een nieuw experiment uitvoert en daarover een verslag schrijft. De precieze details over het traject, de deadlines en de beoordeling worden bij de start van de herkansing gedeeld. Belangrijk: de herkansing vindt plaats in week 27 of week 28 (2026) en beslaat het grootste deel van deze week. 

Als je deel neemt aan een herkansing en dan alsnog een cursusonderdeel niet haalt kun je in de volgende cursus dat onderdeel overdoen. 

Inzage toetsing

Voor het aanvragen van een inzagemoment voor het practicumdeel kun je contact opnemen met Clara Nellist. 

Een inzagemoment kan aangevraagd worden tot eind februari 2026. 

Opdrachten

Alle producten worden uiterlijk op de gestelde deadline ingeleverd op Canvas, zie Canvas voor een overzicht. Je bent zelf verantwoordelijk voor het correct inleveren van de gevraagde producten. Controleer na het inleveren of je het ingeleverde document kunt downloaden en openen, zodat je zeker weet dat het inleveren goed gegaan is. 

Als er zwaarwegende omstandigheden zijn waardoor een product niet op tijd ingeleverd kan worden, dien je dit met een goede onderbouwing ruim voor de deadline kenbaar te maken bij Clara Nellist. De staf besluit of uitstel verleend zal worden. Studieonderdelen van andere cursussen en het niet functioneren van Canvas gelden niet als een zwaarwegende omstandigheid. Indien Canvas niet functioneert, kun je in het uiterste geval het product als mail-attachment naar Clara Nellist sturen. 

Belangrijk 

Werkplannen, analyseplannen, labjournaals en verslagen worden individueel geschreven. Tekst overnemen van een andere student is niet toegestaan. Als er wordt geconstateerd dat een product (deels) geen individueel werk is, dan kan er niet vastgesteld worden in hoeverre jij een bepaalde vaardigheid bezit. In het geval dat er geconstateerd wordt dat een product (deels) geen individueel werk is, zijn de consequenties als volgt:  

• Werkplan: indien (delen van) het werkplan overgenomen zijn van een medestudent, kan dit product niet beoordeeld worden. In de praktijk betekent dit dat er in de beoordeling experimentele en academische vaardigheden geen punten toegekend worden aan de categorie 'Opzet van het experiment en de beheersing theorie'. 

• Analyseplan: indien (delen van) het analyseplan overgenomen zijn van een medestudent, kan dit product niet beoordeeld worden. In de praktijk betekent dit dat er in de beoordeling experimentele en academische vaardigheden geen punten toegekend worden aan de categorie 'Opzet van het experiment en de beheersing theorie'. 

• Labjournaal: indien (delen van) het labjournaal overgenomen zijn van een medestudent, kan dit product niet beoordeeld worden. In de praktijk betekent dit dat er in de beoordeling experimentele en academische vaardigheden geen punten toegekend worden aan de categorie 'Labjournaal'. 

• Verslag: indien (delen van) het verslag overgenomen zijn van een medestudent, kan dit product niet beoordeeld worden. In dit geval wordt de examencommissie ingeschakeld. Zij zullen beoordelen of het verslag (deels) geen individueel werk is en besluiten daarna over eventuele sancties.  

Mocht er overlap tussen ingeleverde producten geconstateerd worden, dan zullen de desbetreffende studenten uitgenodigd worden voor een gesprek. De eerder vermelde consequenties zijn voor de student die werk heeft overgenomen. Wanneer niet vastgesteld kan worden welke student werk heeft overgenomen óf wanneer er sprake is van een (deels) gezamenlijk product, dan geldt de desbetreffende consequentie voor alle betreffende studenten. 

Bij het schrijven van werkplannen, analyseplannen, labjournaals en verslagen dienen bronnen zorgvuldig vermeld te worden. Ongenuanceerd teksten kopiëren vanuit (internet)bronnen is niet toegestaan. Ook een afbeelding overnemen van internet of van een medestudent zonder duidelijke bronvermelding is niet toegestaan. Al deze vormen worden gezien als plagiaat. Alle ingeleverde producten worden standaard gecontroleerd op plagiaat. 

Werkplan  

De practicumbegeleider geeft aan wanneer je digitaal je werkplan in moet leveren. Voor de meeste experimenten is dat na de tweede sessie. In het werkplan wordt het doel en de opzet van het experiment beschreven, wat wordt ondersteund met een proefmeting. Het werkplan is onderdeel van het labjournaal en wordt individueel geschreven. Je spreekt het werkplan tijdens de volgende sessie van het experiment door met een begeleider. De kwaliteit van het werkplan is onderdeel van de beoordeling experimentele en academische vaardigheden. Het niet op tijd inleveren van een werkplan betekent dat een begeleider niet in staat is om gerichte feedback te geven. Tevens kan dit consequenties hebben voor de beoordeling experimentele en academische vaardigheden. 

Analyseplan 

De practicumbegeleider geeft aan wanneer je digitaal je analyseplan in moet leveren. Dat is sessie nadat je je werkplan ingeleverd hebt. In het analyseplan wordt beschreven hoe je van ruwe data naar een antwoord op jouw onderzoeksvraag komt, hierbij wordt ook aandacht besteed aan de foutenberekening. Het analyseplan wordt ondersteund met de analyse van een meting. Het analyseplan is onderdeel van het labjournaal en wordt individueel geschreven. Je spreekt het analyseplan tijdens de vierde sessie van het experiment door met een begeleider. De kwaliteit van het analyseplan is onderdeel van de beoordeling experimentele en academische vaardigheden. Het niet op tijd inleveren van een analyseplan betekent dat een begeleider niet in staat is om gerichte feedback te geven. Tevens kan dit consequenties hebben voor de beoordeling experimentele en academische vaardigheden.  

Labjournaal 

Aan het einde van de achtste sessie lever je digitaal jouw labjournaal in. Het labjournaal wordt individueel bijgehouden tijdens het experimenteren. De kwaliteit van het ingeleverde labjournaal wordt meegenomen in de beoordeling van de experimentele en academische vaardigheden. Het niet voor de deadline inleveren van een labjournaal betekent dat niet alle onderdelen van de experimentele en academische vaardigheden beoordeeld kunnen worden. Op de betreffende onderdelen ontvang je dan geen punten, wat resulteert in een lagere beoordeling van de experimentele en academische vaardigheden.  

Verslag 

Het experiment wordt afgerond met een verslag en dit verslag wordt individueel geschreven. Je levert verschillende
onderdelen van het verslag in tijdens het verslag traject. Je ontvangt feedback van medestudenten en een begeleider op specifieke onderdelen tijdens het verslagtraject, tevens verzorg je feedback op onderdelen van verslagen van een aantal van jouw medestudenten. Het verslagtraject en de eindversie van het verslag worden beoordeeld. De eindversie van het verslag wordt beoordeeld. De eindversie van het verslag kan na de deadline nog ingeleverd worden. Voor elke 24 uur dat deze versie van het verslag na de deadline ingeleverd wordt, wordt er 1.0 cijferpunt afgetrokken van de beoordeling van het verslag. Tussentijdse versies van het verslag kunnen niet na de deadline ingeleverd worden, in dat geval zal je geen feedback op de specifieke tussentijdse versie ontvangen.  

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

Weekplanning

Aanvullende informatie

• Deelname aan het Natuurkunde en sterrenkunde practicum 2 is alleen mogelijk als de cursus Natuurkunde en sterrenkunde practicum 1 en/of de cursus Project natuurkunde/sterrenkunde 1 behaald is. 

• Technieken en vaardigheden opgedaan bij de cursus Data analyse en statistiek, welke van pas komen bij het analyseren en interpreteren van resultaten, gelden als aanbevolen voorkennis voor deze cursus. 

• Ook verwachten we dat je over programmeervaardigheden in Python beschikt, welke aan bod zijn gekomen bij de cursussen Inleiding programmeren, Data analyse en statistiek, Natuurkunde en sterrenkunde practicum 1 en Project natuurkunde/sterrenkunde 1. 

• De cursus heeft een pagina op Canvas. Hier vind je de noodzakelijke informatie en worden, indien nodig, de wijzigingen van de cursus gecommuniceerd. We raden ja aan om deze pagina met grote regelmaat te bekijken. 

Contactinformatie

Coördinator

• dr. C.J.M. Nellist

• Dylan van Arneman (practicum) (kamer G1.04, d.r.van.arneman@vu.nl) 
• Mourad Boujama (practicum) (kamer G1.01, m.boujamaa@vu.nl) 
• Joshua Dijksman (practicum) (kamer G1.05, j.a.dijksman@uva.nl)
• Rob van Duuren (practicum) (G1.01, r.f.vanduuren@uva.nl)
• Matz Liebel (practicum) (G1.05, m.liebel@vu.nl)
• Clara Nellist (practicum) (G1.05, c.nellist@uva.nl)
• Rasjied Sloot MSc (practicum) (API C4.126, m.r.sloot@uva.nl)
• Marnick van Willigen MSc (practicum) (kamer G.105, m.f.van.willigen@vu.nl)