Van de Oerknal naar het Leven

From the Big Bang to Life

6 EC

Semester 2, periode 4, 5

5022ONHL6Y

Eigenaar Bachelor Bèta-gamma
Coördinator Rosa Rougoor
Onderdeel van Bachelor Bèta-gamma, jaar 1
Links Zichtbare leerlijnen

Studiewijzer 2025/2026

Globale inhoud

Dit vak betreft een introductie van de vakgebieden natuurkunde, chemie en biologie vanuit een overkoepelend kosmologisch perspectief waarin de verbanden tussen de vakgebieden worden blootgelegd en benadrukt. Ook de verschillen tussen de disciplines zullen duidelijk worden, omdat de colleges wel vanuit de basis van de natuurkunde, chemie en biologie gegeven zullen worden. Energie en entropie komen in alle drie de onderdelen terug.

Het natuurkundedeel verdiept zich in enkele cruciale momenten in de evolutie van het prille heelal en introduceert de daarbij behorende theorie, alsmede de observaties en experimenten die het ondersteunen. Het chemiedeel verdiept zich in de bijzondere eigenschappen van (organische) stoffen, die een belangrijke voorwaarde zijn om het ontstaan van leven op de vroege aarde mogelijk te maken. Als laatste concentreert het biologiedeel zich op de complexe processen in en tussen levende cellen, die uiteindelijk hebben geleid tot een explosie van complexe vormen van leven op aarde. 

Studiemateriaal

Literatuur

  • Aanbevolen (vooral voor studenten die de major Biologie, Biomedische wetenschappen of Neurobiologie willen gaan doen):

    • Molecular Biology Of The Cell (2014, 6e editie); auteurs Bruce Alberts & Alexander Johnson & Peter Walter.

Syllabus

  • De readers van de drie afzonderlijke delen van het vak zijn beschikbaar via Canvas.

Practicummateriaal

  • De practicumhandleidingen voor het scheikunde en biologiepracticum worden in een gezamenlijke practicum syllabus op Canvas gepubliceerd.

Overig

  • Collegeslides en opdrachten

Leerdoelen

  • De student kan de basisprincipes van de speciale relativiteitstheorie uitleggen
  • De student kan vraagstukken oplossen met behulp van de basisprincipes van de speciale relativiteitstheorie
  • De student heeft kennis van enkele cruciale gebeurtenissen in de geschiedenis van het heelal, onder andere de kosmische achtergrondstraling, de wet van Hubble en nucleosynthese
  • De student kan vanuit de kwantummechanica de bouw van een atoom beschrijven en vanuit de bouw van atomen de ruimtelijke bouw van moleculen beschrijven
  • De student kan de structuur en eigenschappen van moleculen relateren aan de wijze waarop ze ingrijpen in verschillende biologische processen
  • De student kan aan de hand van de begrippen nucleofiel en elektrofiel eenvoudige reactiemechanismes beschrijven
  • De student kan de basisprincipes in de systeembiologie beschrijven
  • De student heeft basiskennis van de opbouw en reproductie van pro- en eukaryote cellen en kan daarmee de uitingsvormen van de biologie (fenotypen) beschrijven
  • De student heeft basiskennis van genoomanalyse, transcripten, eiwitten en metabolieten en kan daarmee de uitingsvormen van de biologie (fenotypen) verklaren
  • De student kan werken in een laboratoriumomgeving 
  • De student kan een overzicht van de geschiedenis van het heelal schetsen

Onderwijsvormen

  • Hoorcollege
  • Werkcollege
  • (Computer)practicum
  • Zelfstudie

Verdeling leeractiviteiten

Activiteit

Aantal uur

Deeltoetsen

6

Hoorcolleges

36

Werkcolleges

18

Practica

18

Laptoppracticum incl. voorbereiding

3

Vragenuren

3

Zelfstudie

84

Totaal

168

Voor dit vaak staan in totaal 168 uren (6 EC). Daarvan is 84 uur zelfstudie. Het vak loopt over 12 weken, dat betekent dat er gemiddeld 7 uur per week aan zelfstudie (naast de ingeroosterde studieactiviteiten) staat voor dit vak staat.

Aanwezigheid

  • Voor sommige studieonderdelen geldt een aanwezigheidsplicht. Indien er een aanwezigheidsplicht geldt, dan staat dit aangegeven in de studiegids die te raadplegen is via de UvA-website. De onderbouwing voor, en invulling van, deze aanwezigheidsplicht kan per vak verschillen, en is indien van toepassing opgenomen in deze studiewijzer.
  • Aanvullende eisen voor dit vak:

    De tentamenstof wordt behandeld tijdens de hoorcolleges, maar de vaardigheden (leerdoel 2, 6 en 9) leer je tijdens de werkgroepen Bovendien bereiden we in de werkcolleges voor op de practica (leerdoel 10). Om deze redenen geldt er voor de werkcolleges een aanwezigheidsplicht. Het kan zo zijn dat je door ziekte of andere redenen niet aanwezig kan zijn, daarom mag je in totaal twee werkcolleges missen. Het laptoppracticum telt daarbij ook als werkcollege. Bij een derde afwezigheid volgt uitsluiting van het vak. Daarnaast verwachten we deelname aan de hoorcolleges ter voorbereiding op de werkcolleges en de deeltoetsen.

    Meld je bij afwezigheid altijd vooraf af bij je werkgroepdocent via mail of via Canvas. Voor de practica geldt dat je hierbij niet afwezig mag zijn. Mochten er bijzondere omstandigheden gelden waardoor je meer dan een keer een werkcollege mist, laat dit dan in ieder geval vooraf bij de werkgroepdocent, de coördinerend docent van het vak (Rosa Rougoor) en de studieadviseur weten.

    Het is sterk aanbevolen om deel te nemen aan alle geplande onderwijsactiviteiten. Door dit te doen, draag je actief bij aan de levendige leergemeenschap die we bij Bèta-gamma koesteren. Jouw bijdrage en aanwezigheid bepalen in grote mate de kwaliteit van de onderwijsactiviteiten en je kansen om het vak succesvol af te ronden. De aangewezen verplichte activiteiten spelen een cruciale rol bij het behalen van de cursusdoelstellingen en zijn essentieel voor je algehele voortgang. Door je in te schrijven voor deze cursus ga je akkoord met de regels omtrent aanwezigheid en stem je ermee in actief deel te nemen aan de verplichte activiteiten.

    Daarnaast staan de werkcolleges grotendeels in het teken van klassikale discussies en groepsopdrachten. De leerstof is niet (slechts) de literatuur, maar juist het verwoorden en toepassen van de ideeën, theorieën en concepten in de literatuur. Daarom wordt de kwaliteit van de werkcolleges voor een groot deel bepaald door de aanwezigheid, voorbereiding en actieve participatie van iedere student.

    Toetsing

    Onderdeel en weging Details

    Eindcijfer

    8 (80%)

    Deeltoetsen

    1 (33%)

    Deeltoets Natuurkunde

    Moet ≥ 5 zijn, Vereist

    1 (33%)

    Deeltoets Scheikunde digitaal

    Moet ≥ 5 zijn, Vereist

    1 (33%)

    Deeltoets Biologie digitaal

    Moet ≥ 5 zijn, Vereist

    2 (20%)

    Practica

    1 (50%)

    Practicum Scheikunde

    1 (50%)

    Practicum Biologie

    Om te slagen voor deze cursus dien je aan de volgende voorwaarden te voldoen:

    • De afzonderlijke deeltentamens moeten met minimaal een 5 zijn afgerond;
    • Het gemiddeld eindcijfer is (na eventuele herkansingen) voor de drie afzonderlijke deeltentamens een 5,5 of hoger;
    • Er is aan de verplichtingen van het practica voldaan (aanwezigheid en inleveren practicumverslag);
    • Het laptoppracticum voor biologie telt mee als een werkgroep, aanwezigheid is dus verplicht. Als je een major Biomedische wetenschappen, Neurowetenschappen of Biologie gaat doen, is het bovendien vereist dat je een voldoende haalt.

    Als je om aantoonbare zwaarwegende redenen niet aan alle samenstellende onderdelen kunt voldoen dien je je voorafgaand aan het toetsingsmoment te melden bij de studieadviseurs via studieadviseur-iis@uva.nl. In geval van aantoonbare zwaarwegende omstandigheden wordt er dan in samenspraak met de docent gekeken of er een andere oplossing mogelijk is.

    Voor het practicum is geen herkansingsmogelijkheid. Mocht je op de practicumdag waarop je bent ingedeeld niet kunnen, dan dien je zelf op zoek te gaan naar iemand uit de andere groep waarmee je kan ruilen. Geef je wisseling via e-mail door aan de coördinator van het vak (Rosa Rougoor). 

    Voor recidivisten: de regel is dat een voldoende cijfer een jaar mag blijven staan. Een 5 is dus een minimumcijfer voor het behalen van het vak in het lopende jaar, maar een 5 kun je niet meenemen naar het jaar erna. Studenten die dus een 5 voor een deeltoets hadden, moeten die opnieuw doen.

    Toetsmatrijs (studentenversie)

    Leerdoel Deeltoets Natuurkunde Deeltoets Scheikunde Deeltoets Biologie Practicum Scheikunde Practicum Biologie
    #1. De student kan de basisprincipes van de speciale relativiteitstheorie uitleggen. x        
    #2. De student kan vraagstukken oplossen met behulp van de basisprincipes van de speciale relativiteitstheorie x        
    De student heeft kennis van enkele cruciale gebeurtenissen in de geschiedenis van het heelal, onder andere de kosmische achtergrondstraling, de wet van Hubble en nucleosynthese x        
    #4. De student kan vanuit de kwantummechanica de bouw van een atoom beschrijven en vanuit de bouw van atomen de ruimtelijke bouw van moleculen beschrijven   x      
    #5. De student kan de structuur en eigenschappen van moleculen relateren aan de wijze waarop ze ingrijpen in verschillende biologische processen   x      
    #6. De student kan aan de hand van de begrippen nucleofiel en elektrofiel eenvoudige reactiemechanismes beschrijven   x      
    #7. De student kan de basisprincipes in de systeembiologie beschrijven     x    
    #8. De student heeft basiskennis van de opbouw en reproductie van pro- en eukaryote cellen en kan daarmee de uitingsvormen van de biologie (fenotypen) beschrijven     x    
    #9. De student heeft basiskennis van genoomanalyse, transcripten, eiwitten en metabolieten en kan daarmee de uitingsvormen van de biologie (fenotypen) verklaren     x    
    #10. De student kan werken in een laboratoriumomgeving        x x
    #11. De student kan een overzicht van de geschiedenis van het heelal schetsen x x x    

    Studenten die het vak al eerder hebben gevolgd

    Neem vóór 6 februari 2025 contact op met de assistent-coördinator van Bèta-gamma via bg-iis@uva.nl om afspraken te maken over de vakonderdelen als je het vak al eerder hebt gevolgd.

    Inzage toetsing

    De manier van inzage wordt via de digitale leeromgeving gecommuniceerd.

    De deeltoetsen van natuurkunde en scheikunde kunnen zelf digitaal worden ingezien via ANS. De datum en tijd wanneer de toets beschikbaar komt wordt via Canvas gecommuniceerd. Voor de deeltoets van biologie wordt een inzagemoment op locatie ingepland.

    Opdrachten

    Practicumverslag Scheikunde

    • Wordt in duo's ingeleverd, schriftelijke feedback, becijferd

    Practicumverslag Biologie

    • Wordt in duo's ingeleverd, schriftelijke feedback, becijferd

    Laptoppracticum Biologie

    • Wordt individueel gemaakt, aanwezigheid verplicht. Voor studenten die de major Biomedische wetenschappen, Neurobiologie of Biologie gaan doen moet het practicum bovendien voldoende worden gemaakt

    Fraude en plagiaat

    Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

    Weekplanning

    De cursus wordt gegeven in semester 2, blokken 4 en 5. De cursus is opgebouwd uit 3 delen: het eerste deel is gericht op de natuurkunde en bestaat uit 6 hoorcolleges en 4 werkcolleges. Het tweede deel gaat dieper in op de scheikunde en bestaat uit 6 hoorcolleges, 2 werkcolleges en een practicum. Het derde en laatste deel is biologie en bestaat uit 6 hoorcolleges, 3 werkcolleges, een laptoppracticum en een practicumdag. Alle 3 onderdelen worden afgesloten met een deeltentamen.

    Voor een uitgebreide planning, zie de hoofdpagina van Canvas.

    Aanvullende informatie

    Deze cursus heeft per onderdeel een afzonderlijke module in Canvas. Hier vind je de noodzakelijke aanvullende informatie zoals de readers, de opdrachten en practicumhandleidingen en eventuele wijzingen in het programma en extra opdrachten. Bekijk de Canvaspagina dus met grote regelmaat! Dit geldt ook voor rooster.uva.nl waar altijd de actuele roosterinformatie te vinden is.

    Sociale veiligheid

    We vinden het belangrijk dat je je op de UvA en bij Bèta-gamma veilig voelt. Krijg je onverhoopt te maken met ongewenst gedrag of voel je je onveilig, dan kun je terecht bij verschillende personen. Je melding wordt altijd vertrouwelijk behandeld. Kijk hier voor meer informatie over waar en bij wie je terecht kunt.

    Feedback studenten afgelopen jaar

    Vanaf 2013-2014 hebben we ervoor gekozen om d.m.v. onderstaande tabel de studenten meer inzicht te geven in de kwaliteitszorg. Daarom nemen we een korte weergave van de feedback van de studenten op en de daaruit voortvloeiende acties ter verbetering van het vak.

    Vaknaam (#EC) N  
    Sterke punten
    • Leerzame colleges
    • Veel inhoudelijke kennis opgedaan
    Suggesties ter verbetering
    • Gemis van een reader binnen het vak
    • Overlap met Keerpunten in de Natuurwetenschappen en Cognitie
    • Heldere instructie voor het scheikunde practicum
    • Biologie werkgroepen kort en niet aansluitend op tentamenvragen
    Reactie docent:

    We zullen actiever naar de syllabi van de verschillende onderdelen verwijzen, waarin de rode draad per onderdeel duidelijker naar voren komt. Echter verwachten we van de studenten ook deelname aan de hoorcolleges om de lijn binnen het vak te kunnen volgen. De overlap met Keerpunten in de Natuurwetenschappen is verminderd doordat er in Keerpunten minder thema's zijn behandeld ten opzichte van vorig jaar. Enige overlap is onvermijdelijk, maar de insteek is dat Keerpunten helpt bij het herkennen van de rode draad van het vak en binnen Van Oerknal naar het Leven zullen we dieper op theorie ingaan (bijvoorbeeld orbitaaltheorie in scheikunde en DNA binnen de biologie). De overlap met cognitie heeft betrekking op één college binnen Oerknal. Dit college wordt gegeven door een docent die ook binnen cognitie betrokken is en daarmee hopen we goede afstemming te bewerkstelligen. Dit jaar introduceren we een nieuw onderwerp voor het scheikunde practicum waarin de stof uit het vak in terugkomt. Daarnaast zullen we, net als bij biologie, het onderwerp van het practicum al introduceren tijdens het werkcollege. De werkgroepopdrachten voor biologie zullen in opdracht gepresenteerd worden in plaats van als powerpoints zodat ze in stijl meer aansluiten bij de rest van het vak en het tentamen. 

    Contactinformatie

    Coördinator

    • Rosa Rougoor

    Coördinatoren:

    Rosa Rougoor  (r.rougoor@uva.nl)

    Opleiding Bèta-gamma: bg-iis-science@uva.nl

     

    Hoofddocenten:

    Natuurkunde: Prof dr. Auke-Pieter Colijn (a.p.colijn@uva.nl)

    Scheikunde: Prof dr. Jan van Maarseveen (J.H.vanMaarseveen@uva.nl)

    Biologie: Prof dr. Stanley Brul (S.Brul@uva.nl)

     

    Werkgroepdocenten

    Het kan zijn dat je voor de verschillende onderdelen (natuurkunde, scheikunde, biologie) een andere werkgroepdocent hebt. Kijk in rooster.uva.nl om te zien wie jouw werkgroepdocent is voor elk onderdeel.