Neuroanatomie en neurofysiologie

Neuroanatomy and Neurophysiology

9 EC

Semester 2, periode 5

5102VNAN9Y

Eigenaar Bachelor Psychobiologie
Coördinator dr. C.M. Lindeijer
Onderdeel van Bachelor Psychobiologie, jaar 1
Links Zichtbare leerlijnen

Studiewijzer 2025/2026

Globale inhoud

Deze 9 EC-cursus start op 30 maart 2026 en is bedoeld voor eerstejaarsstudenten Psychobiologie. De cursus duurt 8 weken (exclusief een tussenweek).

In de eerste helft van de cursus (april) worden de basisprincipes van de anatomie en fysiologie van de hersenen (CZS) behandeld. Dit wordt aangevuld met laptopcolleges (LC), een neurofysiologiepracticum en neuroanatomiepractica.

Neuroanatomie: Allereerst wordt de globale opbouw van de hersenen bij vertebraten (voornamelijk de rat) besproken, met aandacht voor zowel de macrostructuur als de belangrijkste neurotransmittersystemen. Naast een theoretische inleiding wordt de stof op een praktische manier verwerkt. Dit omvat een snijpracticum, een microscopisch practicum en computerondersteund onderwijs.

Neurofysiologie: De student leert in detail hoe het (rust-)membraanpotentiaal tot stand komt en een actiepotentiaal ontstaat. Er wordt kennis opgedaan van de natuurkunde achter deze biologie, met name m.b.t. elektriciteit, ionstromen en celmembranen, voortgeleiding van een actiepotentiaal, synaptische integratie en neuronale netwerken.

In het 1e gedeelte komen ook de cellulaire eigenschappen van neuroplasticiteit (leer- en geheugenprocessen) aan de orde (bv. lange termijn potentiatie) en een ziekteproces als epilepsie, waarbij een overprikkeling van neuronale netwerken kan leiden tot epileptische aanvallen.

Het onderdeel bestaat uit colleges, opdrachten in SOWISO om te oefenen met de natuurkundige principes, simulatiepractica waar je stap voor stap de in de colleges opgedane kennis verdiept en ten slotte en practicum waar je actiepotentialen van de axon van de regenworm gaat afleiden.

Het eerste gedeelte wordt afgesloten met een eerste deeltentamen (telt voor 50% mee).

 

In het tweede deel van de cursus (mei) ligt de focus op de humane anatomie en fysiologie van de perifere organen. Hoorcolleges worden ondersteund door werkcolleges op Science Park en practica in het AMC.

Anatomie. Er zijn een aantal hoorcolleges over het bouwplan van de mens. De orgaansystemen die behandeld worden, komen ook aan de orde in een practicum (op het AMC). Er is speciale aandacht voor hart en longen, spijsverteringstelsel, het urogenitaalstelsel en het bewegingsapparaat.

Fysiologie: In een serie hoor- en werkcolleges  wordt aandacht besteed aan de regulatie van processen gerelateerd aan de functie van het hart, longen, spijsvertering- en urogenitaal stelsel inclusief nieren.

Het 2e gedeelte wordt afgesloten met het tweede deeltentamen (50% van eindcijfer).

 

 

Studiemateriaal

Literatuur

  • Verplicht boek: Neuroscience, 6th or 7th edition Purves et. al. Sinauer, 2019 (ISBN: 978-1605358413) of 7e editie indien beschikbaar.

  • Anatomie en fysiologie boek van Marieb (10e of 11e druk)

Syllabus

  • Op CANVAS is een reader elektriciteitsleer beschikbaar in de SOWISO module en  reader anatomiepracticum

Practicummateriaal

  • Labjas

Software

  • Matlab 2012 of hoger

Overig

  • Op CANVAS is een reader elektriciteitsleer beschikbaar in de SOWISO module en  readers voor de neuroanatomie- en de humane practicumonderdelen en werkcollege humane fysiologie.

Leerdoelen

  • De student kan de anatomie en werking van de belangrijkste neurotransmitters en hun rol bij neurologische/psychiatrische ziekten uitleggen
  • De student kan de elektrofysiologische en moleculaire principes van neuronale signaaloverdracht en plasticiteit uitleggen en toepassen
  • De student kan technieken beschrijven waarmee verbindingen en structuren in de hersenen zichtbaar worden gemaakt en signalen in en tussen neuronen gemeten worden en uitleggen hoe deze technieken kunnen bijdragen aan het begrip van de anatomie en fysiologie van de hersenen
  • De student kan de veranderingen in de werking van en communicatie tussen neuronen in pathologieën verklaren en het verband tussen de anatomische en (elektro)fysiologische oorzaken of gevolgen van een neurologische ziekte uitleggen
  • De student kan het geïntegreerde functioneren van weefsels en organen in het menselijke lichaam en de regelsystemen die eraan ten grondslag liggen of eruit volgen, uitleggen
  • De student kan uitleggen hoe het centraal zenuwstelsel (CZS) van de mens en rat is opgebouwd en een vergelijking maken van het CZS tussen mens en rat
  • De student kan reuzenaxonen uitprepareren en elektrische signalen daarvan afleiden en interpreteren
  • De student kan een hersenatlas gebruiken om door het rattenbrein te navigeren en tracing-studies interpreteren
  • De student kan respectvol omgaan met levende dieren en dierlijk en humaan materiaal

Onderwijsvormen

  • Hoorcollege
  • (Computer)practicum
  • Zelfstudie
  • Laptopcollege
  • Werkcollege
  • Begeleiding/feedbackmoment

·         Hoorcolleges

-        Werkcolleges (verplicht)

·         Laptopcolleges (verplicht). Er wordt aan de hand van computermodellen uitgelegd hoe de membraanpotentiaal, de aktiepotentiaal en de synaptische potentiaal werken

·         Practica (verplicht);
*Neuroanatomie: er wordt met gefixeerd dierlijk materiaal gewerkt (microscopie).
*In het fysiologie snijpracticum wordt aan het reuzenaxon van de regenworm gemeten.

* Humane anatomiepracticum van de perifere organen (op het AMC)

 

Verdeling leeractiviteiten

 

 Activiteit

 Aantal uur

Deeltoets 4
Hoorcollege

30

Laptopcollege 8
Practicum

28

Werkcollege

8
Zelfstudie

174

Totaal 9 EC x 28 uur

252

 

Aanwezigheid

  • Voor sommige studieonderdelen geldt een aanwezigheidsplicht. Indien er een aanwezigheidsplicht geldt, dan staat dit aangegeven in de studiegids die te raadplegen is via de UvA-website. De onderbouwing voor, en invulling van, deze aanwezigheidsplicht kan per vak verschillen, en is indien van toepassing opgenomen in deze studiewijzer.
  • Aanvullende eisen voor dit vak:

    Bovenstaande aanwezigheidsplicht geldt ook voor alle 'live' aangeboden online practica, laptopcolleges en werkcolleges.

    Mocht je wegens persoonlijke omstandigheden (denk hierbij aan ziekte of bijzondere familieomstandigheden) niet kunnen deelnemen aan een verplichte onderwijsbijeenkomst, neem dan direct per e-mail contact op met de vakcoördinator of docent via de gecommuniceerde e-mailadressen (zie hieronder  e-mailadressen uitgesplitst). Er wordt dan met je besproken of er mogelijkheden zijn om het onderwijs op een andere wijze te volgen, en zo ja welke.

    Ben je langdurig niet in staat om onderwijs te volgen (langer dan 1 week), neem dan ook contact op met de studieadviseur.

    Voor de practica, laptopcolleges en werkcolleges  geldt een strikte aanwezigheidsplicht.

    Je mag gedurende het hele programma geen practicum missen. Er is voor de eerste deeltoets nog een mogelijkheid om maximaal 2 practica onderdelen in te halen. Voor practica op het AMC geldt een entreetoets. Deze practica  kunnen niet ingehaald worden.

    Reden van afwezigheid doorgeven aan:

    Neurofysiologie: d.l.h.kruijssen@uva.nl

    Neuroanatomie: c.m.lindeijer@uva.nl 

    Humane anatomie: r.p.kleipool@amsterdamumc.nl

    Humane fysiologie: r.wilders@amsterdamumc.nl

     

    Toetsing

    Onderdeel en weging Details

    Eindcijfer

    1 (100%)

    Tentamen digitaal 1

    Halverwege (neuro, 1e deel) en aan het eind (AMC, 2e deel) van de cursus wordt er een deeltentamen afgenomen. 

    Tijdens de neuroanatomiepractica worden de vaardigheden van de student enkele malen beoordeeld. Binnen de eerste 2 weken van de cursus moeten elektriciteitsopdrachten gemaakt worden in SOWISO (tot>70% score is behaald). Een voldoende beoordeling is voorwaarde voor de toekenning van het eindcijfer van de cursus. Studenten die een onvoldoende beoordeling hebben voor het practicum kunnen het practicum pas herkansen in het volgende studiejaar. Deel van de  practicumstof wordt ook behandeld tijdens de colleges en wordt ook getoetst in de deeltentamens.

    Tijdens de werkcolleges van dr. Wilders zijn opdrachten beschikbaar. De opdrachten worden tijdens het werkcollege gemaakt. Hierbij mag worden samengewerkt. De opdrachten worden op nog nader te bepalen tijden behandeld.

    Bij dit vak waarbij de beoordeling middels 2 deeltentamens plaatsvindt, wordt 1 eindcijfer gegeven. Er mag dus gecompenseerd worden tussen de onderdelen. De tentamens bestaan uit MC en invul/korte open vragen.

    Deeltentamen 1: 50 %

    Deeltentamen 2: 50 %

     

    Per open vraag staat hoeveel punten verdiend kan worden.

    Bij eindcijfer > 5,5 gemiddeld en voldoende bij practicum ben je geslaagd

    Inzage toetsing

    De manier van inzage wordt via de digitale leeromgeving gecommuniceerd.

    Opdrachten

    practicum

    • Tijdens het practicum wordt gecheckt:

        • Of je meegedaan hebt
        • Of je de invulopdrachten allemaal hebt gemaakt
        • Of je goed samenwerkt met je medestudent (tijdens wormenpracticum )

      Er hoeft geen labjournaal bijgehouden worden

    SOWISO elektriciteitsleer

    • De opdrachten worden automatisch nagekeken en moeten in zijn geheel binnen de eerste 2 weken afgemaakt zijn; score moet hoger zijn dan 70% goed

    Fraude en plagiaat

    Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

    Weekplanning

    Weeknummer

    Onderwerpen


    Studiestof

    Deadline

    14

    Hoorcolleges Dawitz en Mulder

    elektriciteitsleer

    laptoppracticum fysiologie 1 en 2

    anatomie 1 en 2

    Purves hfdstuk 2-4 en collegestof

    huiswerkopdracht bioelektriciteit SOWISO;

    Matlab installatie voor 5 april

    15

    Hoorcolleges fysiologie Dawitz

    Laptoppracticum fysiologie 2 en worm

    Practica anatomie 2 en 3

     

    Hoorcollege synaptische transmissie (G) ingesproken op CANVAS

     

    Purves en collegestof hfdstuk 2-5; practicumstof

    SOWISO afronden uiterlijk 18 april

    16

    Hoorcolleges Fysiologie Dawitz  en Mulder

     

     

    Practicum worm

     

    HC: plasticiteit, hfdst 8, epilepsie, powerpoints, (G)

    (M)Autonoom zenuwstelsel, 

    Purves hoofdstuk 5, 6, 8

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    17

    Deeltentamen 1

    (essay, kort open, invul  en MC vragen)

     

    Alle neuroanatomie en fysiologie behandelde stof inclusief practica

    Donderdag 24 april

    18

    Onderwijsvrije week

    19

    Hoorcolleges

    HC: Humane anatomie (Kleipool)

     

    HC: Humane Fysiologie

    (Wilders)

    Entree toets

    AMC on site pract Anatomie (Kleipool)

    CANVAS handleiding

     

    Marieb en webcolleges en pptx

     

    Start 6 mei

     

     

     

     

     

     

    Start 7 mei

    20

     

    AMC on site pract Anatomie (Kleipool)

     

    HC en WC: Humane fysiologie (Wilders)

     

    Canvas handleiding

     

    Marieb en pptx en beschikbare opdrachten

     

     

     

     

     

    21

    HC en WC Wilders

    AMC practicum

    Canvas handleiding t /m 21mei

    22

    Deeltentamen AMC

    Stof Wilders/ Kleipool

    Marieb en pptx

    dinsdag 27 mei

     

    Eindtermen

    Via de Zichtbare Leerlijnen Creator kun je zien aan welke eindtermen de leerdoelen van deze cursus bijdragen en hoe de  vakleerdoelen, leerlijndoelen en eindtermen van de opleiding aan elkaar gekoppeld zijn:

    https://datanose.nl/#program[BSc%20PB]/outcomes 

    https://datanose.nl/#program[BSc%20PB]/trajectories

    Aanvullende informatie

    Dit vak sluit aan op Introductie Psychobiologie, Cognitieve Psychologie en Celbiologie

    Bij Neurofysiologie worden werkgroepen of practica gegeven, waarbij de studiestof geïllustreerd wordt. Bij deze practica/werkgroepen is aanwezigheid verplicht en er worden verplichte invulopdrachten gemaakt die je aan het eind van ieder practicum worden gecheckt door de assistenten. Er worden elektriciteitsleer opdrachten gemaakt op SOWISO. 

    De toetsing van de leerdoelen vindt plaats tijdens het schriftelijke tentamen.

    Contactinformatie

    Coördinator

    • dr. C.M. Lindeijer

    Docenten

    • dr. Julia Dawitz
    • dr. A.C. Geuzebroek
    • Helmut Kessels
    • R.P. Kleipool
    • Dennis Kruijssen PhD
    • dr. C.M. Lindeijer
    • dr. A.B. Mulder
    • Jonas van Nijnatten MSc
    • dr. Ronald Wilders

    Assistenten

    • S. Bakkum
    • Anne Duijn
    • T. Lommerse
    • Sabine Ruijl
    • T.P.W. Vervenne
    • J.J. Vink