Neuroanatomie en neurofysiologie

Neuroanatomy and Neurophysiology

9 EC

Semester 2, periode 5

5102VNAN9Y

Eigenaar Bachelor Psychobiologie
Coördinator dr. J.A. Gorter
Onderdeel van Bachelor Psychobiologie, jaar 1
Links Zichtbare leerlijnen

Studiewijzer 2024/2025

Globale inhoud

Deze 9 EC-cursus start op 31 maart 2025 en is bedoeld voor eerstejaarsstudenten Psychobiologie. De cursus duurt 8 weken (exclusief een tussenweek).

In de eerste helft van de cursus (april) worden de basisprincipes van de anatomie en fysiologie van de hersenen (CZS) behandeld. Dit wordt aangevuld met laptopcolleges (LC), een neurofysiologiepracticum en neuroanatomiepractica.

In het tweede deel van de cursus (mei) ligt de focus op de humane anatomie en fysiologie van de perifere organen. Hoorcolleges worden ondersteund door werkcolleges op Science Park en practica in het AMC.

1e gedeelte (hersenen en rest CZS):

Het eerste gedeelte is gericht op het centraal zenuwstelsel en bestaat uit een neuroanatomie en neurofysiologie gedeelte.

Neurofysiologie: Er wordt kennis opgedaan van de natuurkunde achter de biologie, met name m.b.t. elektriciteit, ionstromen en celmembranen, voortgeleiding van een actiepotentiaal, synaptische integratie en neuronale netwerken.

IOok komen de cellulaire eigenschappen van neuroplasticiteit (leer- en geheugenprocessen) aan de orde (bv. lange termijn potentiatie) en een ziekteproces als epilepsie, waarbij een overprikkeling van neuronale netwerken kan leiden tot epileptische aanvallen.

De principes van de elektriciteitsleer worden behandeld in hoor- en laptopcolleges, terwijl opdrachten worden uitgevoerd in SOWISO. Tijdens de laptopcolleges wordt een computermodel gebruikt om membraanpotentialen, actiepotentialen en synaptische potentialen te simuleren. In het "natte" practicum krijg je de kans om actiepotentialen te meten in het reuzenaxon van een regenworm.

Neuroanatomie: Allereerst wordt de globale opbouw van de hersenen bij vertebraten (voornamelijk de rat) besproken, met aandacht voor zowel de macrostructuur als de belangrijkste neurotransmittersystemen. Naast een theoretische inleiding wordt de stof op een praktische manier verwerkt. Dit omvat een snijpracticum, een microscopisch practicum en computerondersteund onderwijs.

Het eerste gedeelte wordt afgesloten met een deeltentamen (telt voor 50% mee).

 

2e gedeelte (perifere organen):

Het 2e gedeelte is gericht op de humane anatomie en fysiologie van de perifere organen.

Anatomie. Er zijn een aantal hoorcolleges over het bouwplan van de mens. De orgaansystemen die behandeld worden, komen ook aan de orde in een practicum (op het AMC). Er is speciale aandacht voor hart en longen, spijsverteringstelsel, het urogenitaalstelsel en het bewegingsapparaat.

Fysiologie: In een serie hoor- en werkcolleges  wordt aandacht besteed aan de regulatie van processen gerelateerd aan de functie van het hart, longen, spijsvertering- en urogenitaal stelsel inclusief nieren.

Het 2e gedeelte wordt afgesloten met het tweede deeltentamen (50 % van eindcijfer).

 

 

Studiemateriaal

Literatuur

  • Verplicht boek: Neuroscience, 6th or 7th edition Purves et. al. Sinauer, 2019 (ISBN: 978-1605358413) of 7e editie (sinds februari ook  beschikbaar)

  • Anatomie en fysiologie boek van Marieb (10e of 11e druk)

Syllabus

  • Op CANVAS is een reader elektriciteitsleer beschikbaar in de SOWISO module en  reader anatomiepracticum

Practicummateriaal

  • Labjas

Software

  • Matlab 2012 of hoger

Overig

  • Op CANVAS is een reader elektriciteitsleer beschikbaar in de SOWISO module en  readers voor de neuroanatomie- en de humane practicumonderdelen en werkcollege humane fysiologie.

Leerdoelen

  • De student kan uitleggen hoe het centraal zenuwstelsel (CZS) van de mens en rat is opgebouwd en een vergelijking maken van het CSZ tussen mens en rat
  • De student kan technieken beschrijven waarmee verbindingen en structuren in de hersenen zichtbaar worden gemaakt en uitleggen hoe deze technieken kunnen bijdragen aan het begrip van de anatomie en fysiologie van de hersenen
  • De student kan de elektrofysiologische principes van neurale signalering uitleggen
  • De student kan berekeningen en voorspellingen doen over de elektrische signalering van individuele neuronen
  • De student kan de principes en werking van communicatie tussen neuronen en hoe dit verandert bij specifieke neuropathologieën uitleggen
  • De student kan de anatomie en werking van de belangrijkste neurotransmitters en hun rol bij neurologische/psychiatrische ziekten uitleggen
  • De student kan het verband tussen de anatomie en (elektro)fysiologie als oorzaak of gevolg van een neurologische ziekte uitleggen
  • De student kan de moleculaire mechanismes die ten grondslag liggen aan neuronale plasticiteit (leren en geheugen) uitleggen
  • De student kan mogelijke oorzaken en cellulaire mechanismen van epilepsie benoemen en uitleggen hoe de ziekte onderzocht en bestreden kan worden
  • De student kan elektrische signalen van een reuzenaxon afleiden en deze signalen interpreteren
  • De student kan de fysiologische terminologie die gebruikt wordt om de werking van orgaan-specifieke moleculen, cellen, weefsels en organen beschrijven
  • De student kan het geïntegreerde functioneren van weefsels en organen in het menselijke lichaam en de regelsystemen die eraan ten grondslag liggen of eruit volgen, uitleggen
  • De student kan respectvol omgaan met dierlijk materiaal
  • De student kan constructieve feedback geven aan medestudenten

Onderwijsvormen

  • Hoorcollege
  • (Computer)practicum
  • Zelfstudie
  • Laptopcollege
  • Werkcollege
  • Begeleiding/feedbackmoment

·         Hoorcolleges

-        Werkcolleges (verplicht)

·         Laptopcolleges (verplicht). Er wordt aan de hand van computermodellen uitgelegd hoe de membraanpotentiaal, de aktiepotentiaal en de synaptische potentiaal werken

·         Practica (verplicht);
*Neuroanatomie: er wordt met gefixeerd dierlijk materiaal gewerkt (microscopie).
*In het fysiologie snijpracticum wordt aan het reuzenaxon van de regenworm gemeten.

* Humane anatomiepracticum van de perifere organen (op het AMC)

 

Verdeling leeractiviteiten

 

 Activiteit

 Aantal uur

Deeltoets 4
Hoorcollege

30

Laptopcollege 8
Practicum

28

Werkcollege

8
Zelfstudie

174

Totaal 9 EC x 28 uur

252

 

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

  • Deelname aan alle practica, computerpractica, veldwerk en werkcolleges in het curriculum is verplicht. Eventueel aanvullende eisen worden per onderdeel in de studiewijzer omschreven. Hier staat ook beschreven wat de eventuele consequenties zijn van het niet nakomen van deze verplichting.

Aanvullende eisen voor dit vak:

Bovenstaande aanwezigheidsplicht geldt ook voor alle 'live' aangeboden online practica, laptopcolleges en werkcolleges.

Mocht je wegens persoonlijke omstandigheden (denk hierbij aan ziekte of bijzondere familieomstandigheden) niet kunnen deelnemen aan een verplichte onderwijsbijeenkomst, neem dan direct per e-mail contact op met de vakcoördinator of docent via de gecommuniceerde e-mailadressen (zie hieronder  e-mailadressen uitgesplitst). Er wordt dan met je besproken of er mogelijkheden zijn om het onderwijs op een andere wijze te volgen, en zo ja welke.

Ben je langdurig niet in staat om onderwijs te volgen (langer dan 1 week), neem dan ook contact op met de studieadviseur.

Voor de practica, laptopcolleges en werkcolleges  geldt een strikte aanwezigheidsplicht.

Je mag gedurende het hele programma geen practicum missen. Er is voor de eerste deeltoets nog een mogelijkheid om maximaal 2 practica onderdelen in te halen. Voor practica op het AMC geldt een entreetoets. Deze practica  kunnen niet ingehaald worden.

Reden van afwezigheid doorgeven aan:

Neurofysiologie: d.l.h.kruijssen@uva.nl

Neuroanatomie: a.b.mulder@uva.nl

Humane anatomie: r.p.kleipool@amsterdamumc.nl

Humane fysiologie: r.wilders@amsterdamumc.nl

 

Toetsing

Onderdeel en weging Details

Eindcijfer

1 (50%)

Tentamen digitaal 1

NAP bij geen cijfer

1 (50%)

Tentamen digitaal 2

NAP bij geen cijfer

Halverwege (neuro, 1e deel) en aan het eind (AMC, 2e deel) van de cursus wordt er een deeltentamen afgenomen. 

Tijdens de neuroanatomiepractica worden de vaardigheden van de student enkele malen beoordeeld. Binnen de eerste 2 weken van de cursus moeten elektriciteitsopdrachten gemaakt worden in SOWISO (tot>70% score is behaald). Een voldoende beoordeling is voorwaarde voor de toekenning van het eindcijfer van de cursus. Studenten die een onvoldoende beoordeling hebben voor het practicum kunnen het practicum pas herkansen in het volgende studiejaar. Deel van de  practicumstof wordt ook behandeld tijdens de colleges en wordt ook getoetst in de deeltentamens.

Tijdens de werkcolleges van dr. Wilders zijn opdrachten beschikbaar. De opdrachten worden tijdens het werkcollege gemaakt. Hierbij mag worden samengewerkt. De opdrachten worden op nog nader te bepalen tijden behandeld.

Bij dit vak waarbij de beoordeling middels 2 deeltentamens plaatsvindt, wordt 1 eindcijfer gegeven. Er mag dus gecompenseerd worden tussen de onderdelen. De tentamens bestaan uit MC en invul/korte open vragen.

Deeltentamen 1: 50 %

Deeltentamen 2: 50 %

 

Per open vraag staat hoeveel punten verdiend kan worden.

Bij eindcijfer > 5,5 gemiddeld en voldoende bij practicum ben je geslaagd

Inzage toetsing

De manier van inzage wordt via de digitale leeromgeving gecommuniceerd.

Opdrachten

practicum

  • Tijdens het practicum wordt gecheckt:

      • Of je meegedaan hebt
      • Of je de invulopdrachten allemaal hebt gemaakt
      • Of je goed samenwerkt met je medestudent (tijdens wormenpracticum )

    Er hoeft geen labjournaal bijgehouden worden

SOWISO elektriciteitsleer

  • De opdrachten worden automatisch nagekeken en moeten in zijn geheel binnen de eerste 2 weken afgemaakt zijn; score moet hoger zijn dan 70% goed

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

Weekplanning

Weeknummer

Onderwerpen


Studiestof

Deadline

14

Hoorcolleges Gorter en Mulder

elektriciteitsleer

laptoppracticum fysiologie 1 en 2

anatomie 1 en 2

Purves hfdstuk 2-4 en collegestof

huiswerkopdracht bioelektriciteit SOWISO;

Matlab installatie voor 2 april

15

Hoorcolleges fysiologie Gorter

Laptoppracticum fysiologie 2

Practica anatomie 2 en 3

Start Integratieopdracht (Mulder)

Hoorcollege synaptische transmissie (G) 

 

Purves en collegestof hfdstuk 2-5; practicumstof

SOWISO afronden uiterlijk 14 april

16

Hoorcolleges Fysiologie Gorter  en Mulder

 

 

Practicum worm

 

HC: plasticiteit, hfdst 8, epilepsie, powerpoints, (G)

(M)Autonoom zenuwstelsel, 

Purves hoofdstuk 5, 6, 8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

17

Deeltentamen 1

(essay, kort open, invul  en MC vragen)

 

Alle neuroanatomie en fysiologie behandelde stof inclusief practica

Donderdag 24 april

18

Onderwijsvrije week

19

Hoorcolleges

HC: Humane anatomie (Kleipool)

 

HC: Humane Fysiologie

(Wilders)

Entree toets

AMC on site pract Anatomie (Kleipool)

CANVAS handleiding

 

Marieb en webcolleges en pptx

 

Start 6 mei

 

 

 

 

 

 

Start 7 mei

20

 

AMC on site pract Anatomie (Kleipool)

 

HC en WC: Humane fysiologie (Wilders)

 

Canvas handleiding

 

Marieb en pptx en beschikbare opdrachten

 

 

 

 

 

21

HC en WC Wilders

AMC practicum

Canvas handleiding t /m 21mei

22

Deeltentamen AMC

Stof Wilders/ Kleipool

Marieb en pptx

dinsdag 27 mei

 

Eindtermen

Via de Zichtbare Leerlijnen Creator kun je zien aan welke eindtermen de leerdoelen van deze cursus bijdragen en hoe de  vakleerdoelen, leerlijndoelen en eindtermen van de opleiding aan elkaar gekoppeld zijn:

https://datanose.nl/#program[BSc%20PB]/outcomes 

https://datanose.nl/#program[BSc%20PB]/trajectories

Aanvullende informatie

Dit vak sluit aan op Introductie Psychobiologie, Cognitieve Psychologie en Celbiologie

Bij Neurofysiologie worden werkgroepen of practica gegeven, waarbij de studiestof geïllustreerd wordt. Bij deze practica/werkgroepen is aanwezigheid verplicht en er worden verplichte invulopdrachten gemaakt die je aan het eind van ieder practicum worden gecheckt door de assistenten. Er worden elektriciteitsleer opdrachten gemaakt op SOWISO. 

De toetsing van de leerdoelen vindt plaats tijdens het schriftelijke tentamen.

Contactinformatie

Coördinator

  • dr. J.A. Gorter

Docenten

  • J. Gorter
  • R. de Heus
  • D Kruijssen 
  • A.B. Mulder
  • R. Wilders
  • R.P. Kleipool

Docenten/ Assistenten

  • Celine Dietz
  • Milan ten Bosch
  • I Bucks
  • Menthe Dericks
  • Sebastiaan Legemaat
  • CM Lindeijer
  • Paloma Steen
  • Stijn van Ravenswaay
  • Melle Kiers