Anatomie en Ontwikkelingsbiologie

Anatomy and Developmental Biology

Studiewijzer 2023/2024

Globale inhoud

In deze cursus wordt de topografische anatomie en de embryologie van de organen van de borst, de buik en het bekken van de mens tijdens hoorcolleges en practica besproken; basisprocessen van de ontwikkelingsbiologie worden bestudeerd aan de hand van de morfogenese van het hart en de grote vaten, en ook de teratologie en fysiologie van hart en vaten worden toegelicht.

Met de kennis van bovenstaande elementen wordt een paper geschreven over de expressie van een hart-specifiek gen.

Tijdens deze cursus zal gewerkt worden met geconserveerde menselijke stoffelijke overschotten, bij obductie uitgenomen harten en met kippenembryo's.

Studiemateriaal

Literatuur

• H. Leonardt, Sesam atlas van de Anatomie, deel 2 (Inwendige organen), laatste druk Intro, Baarn (ca. € 40,-)

• W. Kahle, Sesam atlas van de Anatomie, deel 3 (Zenuwstelsel), laatste druk, Intro, Baarn (ca. € 40,-)

• Frank H. Netter, Atlas of human anatomy, Icon Learning Systems, (ca.€ 64)

• KL. Moore et al. Clinical Oriented Anatomy - 7th International edition  ISBN: 9781451184471

Syllabus

• Syllabus en practicumhandleiding snijzaalpractica (Verplicht afgedrukt)

• Practicumhandleiding whole mount in situ hybridisatie en  RTqPCR (Verplicht afgedrukt)

Practicummateriaal

• Labjas

Leerdoelen

• anatomische termen voor het beschrijven van posities, vlakken en assen in het menselijke lichaam definiëren en demonstreren;
• de autonome innervatie van thorax en buikorganen beschrijven en benoemen;
• de anatomische structuren die belangrijk zijn voor de oppervlakte-anatomie aan het sternum, ribben en de delen van het  bekken benoemen en beschrijven en hun relatie met inwendige anatomische structuren benoemen en beschrijven;
• de anatomie van de lichaamswand benoemen en beschrijven;
• de ontwikkeling en anatomie en functie van het diafragma en zijn relatie tot andere anatomische structuren en organen beschrijven;
•  de topografische anatomie van de organen en structuren in de hals van de mens benoemen en beschrijven,
•  de topografische anatomie van de thorax-, buik- en bekkenorganen en structuren van de mens benoemen en beschrijven, de ontwikkeling van deze  organen benoemen en beschrijven, en aangeboren afwijkingen verklaren;
• de ontwikkeling en anatomie van de lichaamsholten bespreken;
• de ontwikkeling van het vierkamerig hart uit mesoderm bespreken;
• de ontwikkeling van de vaten bespreken;
• het ontstaan van aangeboren hartafwijking als consequentie van ontwikkelingsfouten kunnen verklaren;
• het ontstaan van aangeboren afwijkingen aan de vaatpool van het hart kunnen verklaren op grond van de vaatontwikkeling;
• de moleculair-biologische achtergronden van de ontwikkeling van hart en vaten, bespreken;
• een laboratoriumprotocol ontwikkelen voor het zichtbaar maken van genexpressiepatronen in het hart
• de morfologie van een hart beoordelen aan de hand van de sequentiële segmentale analyse;
• de belangrijkste aangeboren hartafwijkingen (tetralogie van Fallot, atrioventriculair septumdefect, hypoplastisch linker hart en transpositie van de grote vaten) diagnosticeren en beredeneren wat de hemodynamische consequenties van deze aandoeningen zijn;
• de ontwikkeling van het hart bespreken na de geboorte en de homeostasis van het hart, waarbij de regeneratieve capaciteit van het hart centraal staat;
• het functionele effect van genetische afwijkingen in ionkanalen van het hart beschrijven en verklaren;
• een wetenschappelijke paper schrijven
• het normale en afwijkende electrocardiogram van het humane en muizen hart begrijpen en interpreteren

Onderwijsvormen

• Hoorcollege
• (Computer)practicum
• E-learning
• Werkcollege
• Zelfstandig werken aan bijv. project/scriptie
• Zelfstudie

Om de verschillende gestelde leerdoelen te bereiken wordt in deze cursus van de volgende onderwijsvormen gebruikgemaakt:

• Practica:
  • Anatomiepractica: Tijdens de anatomiepractica zal de student in groepen onder leiding van een student-assistent de structuren van de romp door dissectie benaderen en door eigen waarneming (zien, tasten) de diverse organen in hun onderlinge relatie in het stoffelijke overschot bestuderen, c.q. gedemonstreerd krijgen. Daarbij staan hem/haar ook (driedimensionale) modellen en elektronische leerboeken ten dienste. Bij de ontleding gaat men te werk volgens de in het blokboek aangegeven prepareergang.
  • Kippenembryopractica: Tijdens de kippenembryopractica gaat u kippenembryo’s van verschillende stadia isoleren en genexpressie patronen met behulp van de whole mount in situ hybridizatie procedure zichtbaar maken én het expressie niveau van dezelfde gen bepalen met behulp van RTqPCR.
  • Hands-on demo-practicum aangeboren en verworven hartafwijkingen. Tijdens dit practicum gaat u preparaten van harten met aangeboren afwijkingen bestuderen en diagnosticeren.
• Ingangstoetsen en zelfstudieopdrachten:
  • Antomiepractica: Teneinde een optimaal gebruik te kunnen maken van de practica dient men vooraf de prepareergang te bestuderen, en bij het prepareren gebruik te maken van de eigen atlas of de digitale atlas op de snijzaalcomputer. Bovendien is het aan te raden tijdens de practica en de voorbereiding hierop gebruik te maken van het voorgeschreven leerboek.
  • Kippenembryopractica: Voor aanvang van de practica is het essentieel dat u, in groepjes van vier, het practicum heeft voorbereid. Hiervoor dient u de zelfstudievragen te beantwoorden voorafgaand aan het practicum en moet u een protocol maken zodat de experimenten binnen de beschikbare practicumtijden (zoals beschreven in uw practicumhandleiding) kunnen worden uitgevoerd.
• Hoorcolleges: Door middel van hoorcolleges zal een deel van de organogenese worden verduidelijkt, zodat een begrippenkader wordt aangebracht voor de ogenschijnlijk ingewikkelde volwassen anatomische vorm. Ook de gevolgen van stoornissen in de hartontwikkeling zullen in een hoorcollege aan bod komen.
• Zelfstudieopdrachten:
  • Vaatontwikkeling: De normale en abnormale ontwikkeling van de vaten wordt bestudeerd aan de hand van drie E-learnings.
  • Bespreking zelfstudievragen: De zelfstudievragen worden door en met de hele groep besproken onder begeleiding van de docent.
  • Wetenschappelijk paper: Met de kennis van bovenstaande elementen gaat u een paper schrijven om de resultaten verkregen tijdens het kippen-practicum te bespreken. 

Verdeling leeractiviteiten

Aanwezigheid

Aanwezigheidseisen opleiding (OER-B):

• Deelname aan alle practica, computerpractica en werkcolleges in het curriculum is verplicht.
  

Aanvullende eisen voor dit vak:

Aanwezigheid bij alle onderwijsmomenten is verplicht.

In geval van ziekte of verhindering anderszins dient men zich te wenden tot de practicumleider (zie practicumhandleiding).

Toetsing

Het vak is opgedeeld in twee onderdelen (anatomie en ontwikkelingsbiologie) die apart getoetst worden in elk twee deeltoetsen:

25% Deeltoets 1 -  vlaggetjestest op snijzaal  over de inhoud van week 1 t/m 4

25% Deeltoets 2 - geschreven toets met open vragen over de inhoud van week 1 t/m 4

35% Deeltoets 3 - geschreven toets met open vragen over de inhoud van week 5 t/m 8

15% Deeltoets 4 – Verslag.  Aan de hand van de resultaten zoals verzameld tijdens het kippen-practicum en de kennis opgedaan tijdens de hoorcolleges wordt u geacht een paper te schrijven (in groepjes van max. 4 personen) over de expressie van een hart-specifiek gen.

Conform de OER dient er voor elke deeltoets ten minste een 5.0 gehaald te worden. Deeltoets 1 + 2 en deeltoets 3 + 4 kunnen worden herkanst met een geschreven tentamen over de inhoud van week 1 t/m 4 of week 5 t/m 8 respectievelijk.

Inzage toetsing

Om een inzagemoment aan te vragen, kun je contact opnemen met de coördinator.

Opdrachten

Anatomiepractica

• Ter voorbereiding van de dissectiepractica dient u individueel voor ieder dissectiepracticum een aantal zelfstudieopdrachten en ingangstoetsen te maken zoals beschreven in uw practicumhandleiding. De nabespreking van de opdrachten vindt plaats bij de start van ieder practicum. Gedegen voorbereiding voor de dissectiepractica is verplicht. U krijgt geen toegang tot de practica als u niet aan de voorbereidingseisen voldoet.

Kippenembryopractica

• Ter voorbereiding voor de kippenembryopractica moet u individueel een aantal zelfstudievragen beantwoorden en een protocol schrijven voor het uitvoeren van uw experiment. Nabespreken van de zelfstudievragen en het controleren van uw protocol vindt plaats in een werkcollege voorafgaand aan de start van de kippenembryopractica.

Wetenschappelijke paper

• Aan de hand de van resultaten zoals waargenomen tijden het kippen-practicum en de kennis opgedaan tijdens de hoorcolleges gaat u in groepjes van 4 personen een paper schrijven over de expressie van een hart-specifiek gen. Uw paper zal beoordeeld worden en zal 15% bijdragen aan uw eindcijfer.

Fraude en plagiaat

Dit vak hanteert de algemene 'Fraude- en plagiaatregeling' van de UvA. Hier wordt nauwkeurig op gecontroleerd. Bij verdenking van fraude of plagiaat wordt de examencommissie van de opleiding ingeschakeld. Zie de Fraude- en plagiaatregeling van de UvA: http://student.uva.nl

Weekplanning

Aanvullende informatie

Voor de practica dient men in het bezit te zijn een witte jas.
Bij de practica hartontwikkeling wordt gebruik gemaakt van kippenembryo's.

Locatie: Amsterdam UMC, locatie AMC, afd. Medische Biologie, sectie Klinische Anatomie en Embryologie L2-noord.

Het maximum aantal deelnemers bedraagt 30 studenten.

Dit vak heeft een Canvassite. Hier vind u de noodzakelijke aanvullende informatie, zoals de groepsindeling van de practica en werkcolleges. 

Contactinformatie

Coördinator

• M.M. Huijskes

Docenten

• prof. dr. R.J. Oostra
• dr. Ronald Wilders
• dr. Maurice van den Hoff
• dr. R.P. Kleipool
• Myrte Huijskes, Msc
• Floris Lambooy Lambooij
• Donna Oosten
• Ali Mohamed